Janaayo

Janaayo waa bisha koowaad ee sannadka ku salaysan kalandarka Gregorian-ka iyo kii Julian-ka. Waxay leedahay 31 maalmood. Magaca Soomaaliga waxaa laga soo qaatay Ingiriisiga "January", oo asalkiisu yahay Laatiinka "Ianuarius".

Maalinta koowaad ee Janaayo waxay ku beegan tahay bilowga sannadka cusub ee kalandarka caalamiga ah, waana maalin fasax rasmi ah dalal badan. Bishu waxay ku dhammaataa 31 Janaayo, ka dibna waxaa xigta Febraayo.

Asalka magaca

Erayga Laatiinka ah ee Ianuarius waxaa la xiriiriyaa Janus, oo ah ilaah Roomaanka hore lagu tiriyay ee albaabbada iyo bilowga. Sawirkiisa caadiga ah waxaa lagu muujiyaa laba weji oo is-jeeda: mid dib u eegaya, mid horay u eegaya. Kalandarkii Roomaanka ee hore, sannadku wuxuu bilaabmi jiray Maarso; Janaayo iyo Febraayo waxaa markii dambe lagu daray, kadibna Janaayo waxaa laga dhigay bisha bilowga.

Meesha ay ka gasho kalandarka

Janaayo waa mid ka mid ah toddobada bilood ee 31 maalmood leh. Sannad kasta, Janaayo waxay ku bilaabantaa maalin isku mid ah oo toddobaadka ah sida Oktoobar; sannadaha aan boodka ahayn (365 maalmood), waxay sidoo kale la mid tahay bilowga bisha Oktoobar oo keliya. Sannadka soo socda, taariikhaha Janaayo waxay u wareegaan hal maalin toddobaadka (ama laba haddii sannadkii hore boodo lahaa).

Cimilada

Waqooyiga Adduunka, Janaayo waxay ku dhacdaa xilliga jiilaalka (winter), waana mid ka mid ah bilaha ugu qabow meelo badan. Koonfurta Adduunka, waxay ku beegan tahay xagaaga. Gobollada u dhow dhulbaraha, sida Soomaaliya, isbeddelka heerkulku wuu yar yahay; Janaayo waxay u badan tahay xilli qalalan oo dabaylaha waqooyi-bari socdaan.

Munaasabado la xiriira

1 Janaayo waa Maalinta Sannadka Cusub ee caalamiga. Dalal badan ayaa bishan ku qabta munaasabado qaran iyo diimeed oo kala duwan, iyadoo taariikhuhu ka duwan yihiin dal ilaa dal. Kalandarrada kale — sida kan Hijriga ah oo bil-ku-salaysan — bilowgooda sannadeed kuma xirna Janaayo, waxayna dhaqdhaqaaqaan sannad kasta marka la barbardhigo kalandarka Gregorian-ka.