Janada

Janada (sidoo kale loo yaqaan Jannah af-Carabi) waa meesha abaalmarinta ee la sheegayo in dadka xaqa raacay ay ku noolaanayaan aakhiro, kadib nolosha adduunka. Fikraddu waxay bar dhexe ka tahay caqiidada Islaamka, waxaana la mid ah — laakiin ma aha isku mid — fikradda 'paradise' ee diimaha kale ee Kirishtaanka iyo Yahuudda.

Erayga 'janna' ee Carabiga macnihiisa asalka ah waa 'beer' ama 'meel geedo qarisay'. Xididka erayga (j-n-n) wuxuu tilmaamayaa qarinta ama daboolidda. Sharraxaadda Quraanka ee Janada badanaa waxay isticmaashaa sawiro dabiici ah: beero, wabiyo hoos socda, hoos qabow iyo cunto joogto ah.

Booskeeda caqiidada Islaamka

Caqiidada Islaamka, Janada waxay qayb ka tahay iimaanka Aakhiro (nolosha dambe), oo ka mid ah lixda tiir ee iimaanka. Waxaa la barayaa in dadka la xisaabtamo maalinta Qiyaame, kadibna qaar Janada la geliyo, qaarna Naarta. Culimada Islaamku waxay ku heshiiyeen in gelitaanka Janada uu ku xiran yahay iimaanka iyo naxariista Ilaahay, ee aan ku ekayn camalka kaliya.

Tilmaamaha iyo darajooyinka

Qoraallada Islaamka waxay Janada u qaybiyaan darajooyin kala duwan, oo aan wada sinnayn. Magacyo gaar ah oo la isticmaalo waxaa ka mid ah Firdowsa, oo badanaa lagu tilmaamo darajada ugu sarreysa. Sharraxaadaha waxay ku jiraan raaxo jireed iyo mid ruuxi ah; culimo badan ayaa xusay in raaxada ugu weyn ay tahay arkidda Ilaahay.

Fasiraadda macnaha guud

Culimada iyo falsafada Islaamku way ku kala duwan yihiin sida loo fahmo sawirrada Janada. Qaar waxay u qaataan si dhab ah oo jireed, iyagoo qabta in raaxadu tahay mid la taaban karo. Qaar kale, gaar ahaan dhinaca sufiyada iyo qaar falsafad ah, waxay u fasiraan si astaan ah, iyagoo tilmaamaya in luqadda sawiraysa xaalad aan bini'aadamku adduunka ku qeexi karin. Labada fahamba waxay ku dhex jiraan taariikhda fikirka Islaamka.

Isbarbardhig diimeed

Fikradaha la mid ah waxay ka jiraan diimo badan: Kirishtaanka wuxuu ka hadlaa Boqortooyada Samada, Yahuudduna waxay leedahay fikrado ku saabsan Gan Eden iyo Olam Ha-Ba. Diimaha Hinduuga iyo Buddhiism-ka waxay leeyihiin fikrado meelo abaalmarin ah oo ku xiran wareegga dhalashada dib u soo noqota. In kasta oo ay is-shabahaan sawirku, aasaaskooda caqiidada iyo shuruudaha gelitaanku way kala duwan yihiin.