Jareernimo (Dhaqdhaqaaqa Miyir-qabka Madowga)

Jareernimo — oo luqadaha kale lagu magacaabo Black Consciousness Movement — waa dhaqdhaqaaq siyaasadeed iyo fikradeed oo ka soo baxay Koonfur Afrika dabayaaqadii lixdanaadkii qarnigii 20aad. Aasaaska fikradeed wuxuu ahaa in dadka madowga ah ay marka hore ka xoreeyaan maskaxdooda cabsida iyo is-hoosaysiinta uu nidaamka abartheyd (kala-soocidda midabka ee sharci ahaan la dejiyay) ku abuuray, kahor inta aan la doonin xoreyn siyaasadeed.

Dhaqdhaqaaqu wuxuu ku dooday in xorriyaddu tahay hawl ay dadka la dulmay iyagu hoggaamiyaan, ee aan lagu tiirsanayn saaxiibbo cad oo liberaal ah. Sidaas awgeed waxaa la sameeyay ururo ay xubinnimadoodu ku koobnayd dadka la dulmay, si go'aan-qaadashadu ugu jirto gacantooda.

Asalka iyo ururrada

Dhaqdhaqaaqa waxaa lala xiriiriyaa Steve Biko iyo koox ardayda jaamacadaha ah oo ka baxay ururka ardayda ee guud, kadibna aasaasay urur ardayeed oo madow (SASO) dabayaaqadii 1960-meeyadii. Waxaa kaddib ka dhashay ururro bulsho iyo mid siyaasadeed oo qaran (BPC), iyo mashaariic caafimaad, waxbarasho iyo horumarin deegaan oo tuulooyinka lagu wado.

Fikradaha muhiimka ah

Erayga "madow" dhaqdhaqaaqu si ballaaran ayuu u qeexay: wuxuu ku darsaday dhammaan kooxaha ay sharcigu takooray, oo aan ku koobnayn hal jinsi. "Madow" sidaas waxay noqotay astaan siyaasadeed oo iskaashi, ee ma ahayn oo kaliya midab. Fikradda kale waxay ahayd is-ku-filnaan: bulshadu waxay dhistaa hay'adaheeda, aqoonteeda iyo taariikhdeeda, halkii ay ka sugi lahayd deeq.

Saameynta iyo cadaadiska

Fikradaha dhaqdhaqaaqa waxay saameyn ku yeesheen dhallinyarada magaalooyinka, gaar ahaan banaanbaxyadii ardayda Soweto ee 1976. Dowladdu waxay ku jawaabtay xiritaan, mamnuucid iyo baabi'inta ururro badan oo dhaqdhaqaaqa la xiriira. Steve Biko wuxuu ku dhintay gacanta booliiska 1977, taasoo dhacdadaas ka dhigtay mid caalami ah oo dood siyaasadeed keentay.

Kadib mamnuucidda, waxaa la sameeyay ururro cusub oo fikradda sii wata, oo ay ka mid tahay Azapo. Inkastoo dhaqdhaqaaqu aanu awood xisbi weyn ku helin sannadihii dimoqraadiyaddu ka dambaysay 1994, haddana ereybixintiisa iyo doodihiisa ku saabsan sinnaanta dhaqan iyo dhaqaale ayaa wali ka muuqda doodaha Koonfur Afrika.