Java (luuqada borogaraminta)

Java waa luuqad borogaraminta (programming language) oo guud oo shay-ku-salaysan (object-oriented), taas oo macnaheedu yahay in koodhka lagu habeeyo qaybo la yiraahdo shay (object) oo xog iyo hawlo isku haya. Waxaa la sameeyay shirkadda Sun Microsystems, waxaana loo daabacay dadweynaha bartamihii sagaashameeyadii. Markii dambe Oracle ayaa lahaanshaha teknoolojiyadda qaatay kadib markii ay iibsatay Sun.

Astaanta ugu caansan ee Java waa in koodhka la turjumo qaab dhexdhexaad ah oo la yiraahdo bytecode, kadibna uu ku shaqeeyo mashiin fikradeed la yiraahdo Java Virtual Machine (JVM). Sababtaas awgeed, isla barnaamijka waxaa lagu socodsiin karaa nidaamyo hawlgal kala duwan iyadoo aan dib loo qorin koodhka.

Qaab-dhismeedka luuqadda

Java waxay leedahay nidaam nooc-adag (static typing), taas oo micnaheedu yahay in nooca xog kasta la caddeeyo intaan barnaamijka la wadin. Qorista ereyada iyo calaamadaha waxay u dhow tahay luuqadaha C iyo C++, laakiin Java waxay ka tagtay tilmaame xusuusta tooska ah (pointers). Xusuusta lama maareeyo gacan; waxaa jira hab la yiraahdo garbage collection oo si toos ah u xoreeya xusuusta aan mar dambe la isticmaalin.

Deegaanka horumarinta

Barnaamij-samaynta Java waxay ku tiirsan tahay xirmo la yiraahdo JDK (Java Development Kit), oo ay ku jiraan turjumaanka koodhka iyo maktabado badan oo diyaarsan. Isticmaalayaasha barnaamijka kaliya socodsiinaya waxay u baahnaan karaan JRE ama JVM. Waxaa sidoo kale jira nidaamyo dhismo sida Maven iyo Gradle oo maareeya ku-tiirsanaanta maktabadaha.

Isticmaalka

Java aad ayaa loogu isticmaalaa nidaamyada ganacsiga ee waaweyn, adeegyada server-ka, bangiyada, iyo abaabulka xogta. Waxay sidoo kale saldhig u ahayd horumarinta abka nidaamka Android muddo dheer, in kastoo hadda luuqadda Kotlin ay meel weyn ka hesho goobtaas.