Jilib (xubin)

Jilibku waa kala-goys (articulation) isku xira lafta bawdada (femur) iyo lafta weyn ee lugta hoose (tibia), iyadoo lafta yar ee hore ee jilibka (patella) ay ka mid tahay qaybaha. Waa mid ka mid ah kala-goysyada ugu waaweyn ee jidhka, wuxuuna qaataa culeys badan marka qofku istaago, socdo ama ordo.

Dhaqdhaqaaqa aasaasiga ah ee jilibku waa qalloocin (flexion) iyo toosin (extension); marka jilibku qalloocan yahay waxaa suurtogal ah wareejin xaddidan oo gudaha iyo dibadda ah. Xasilloonida jilibka waxay ku tiirsan tahay xadhkaha (ligaments), murqaha bawdada iyo kaabsul-ka kala-goyska, maadaama qaabka lafuhu keligiis aanu bixin xasillooni buuxda.

Qaab-dhismeedka

Dhamaadka hoose ee femur-ka wuxuu leeyahay laba xarumo oo wareegsan (condyles) oo ku dul socda dusha sare ee tibia-da. Dhexdooda waxaa yaal laba xaydh-carjaw ah oo qaab-bilic ah (meniscus) oo qaybiya culeyska una shaqeeya sidii dhig-dhabar. Dusha lafaha waxaa daboolaya carjaw (cartilage) siman oo yaraynaya xoqidda. Kaabsulka gudihiisa waxaa ku jira dareere (synovial fluid) oo saliidaynaya kala-goyska.

Xadhkaha muhiimka ah

Afar xadhig ayaa inta badan lagu tilmaamaa kuwa ugu muhiimsan: labada xadhig ee isgoysa ee gudaha (cruciate: hore iyo dambe) oo xakameeya siibashada tibia-da xagga hore iyo dambe, iyo labada xadhig ee dhinacyada (collateral: gudaha iyo dibadda) oo hor istaaga janjeerta dhinacyada. Murqaha quadriceps ee bawdada hore waxay ku dhammaadaan seed ku dhegta patella-da, taasoo lagu toosiyo jilibka.

Dhaawac iyo cudurro

Dhaawacyada caadiga ah waxaa ka mid ah jeexitaanka xadhigga isgoyska hore, dildilaaca meniscus-ka, iyo bararka kaabsulka ka dib laadis ama wareejin degdeg ah — badanaa ciyaaraha. Cudurrada muddada dheer waxaa ugu badan xoqidda carjawga (osteoarthritis), oo la xiriirta da'da, culeyska miisaanka iyo dhaawacyo hore. Daaweynta waxay u dhaxaysaa nasasho iyo layli-dib-u-habeyn ilaa qalliin, oo ay ku jirto beddelidda jilibka.