John Wycliffe

John Wycliffe (Wycliffe ama Wyclif) wuxuu ahaa fiqi (aqoonyahan diinta), falsafad-yahan iyo wadaad Ingiriis ah oo ku noolaa qarnigii 14-aad. Wuxuu wax dhigay Jaamacadda Oxford, halkaas oo uu magac ku yeeshay caqli-doonnimo iyo doodo fiqi ah. Fikradihiisa ugu caansan waxay ku wajahnaayeen awoodda maamulka kaniisadda, hantida kaniisadda, iyo lahaanshaha Kitaabka Quduuska ah oo uu ku doodayay in dadka caadiga ah ay ku heli karaan luqaddooda hooyo.

Wycliffe wuxuu ka mid ahaa kuwii ka hor yimid qaar ka mid ah caqiidooyinka iyo dhaqammada kaniisadda Katooliga xilligaas. Kadib geeridiisa, kooxo la yiraahdo Lollards ayaa fikradihiisa faafiyay Ingiriiska, iyadoo maamulka kaniisadda iyo boqortooyada ay tallaabo ka qaadeen. Taariikhyahannada badan waxay isaga u arkaan mid ka mid ah kuwa dhabbaha u xaaray Diinta-cusbooneysiinta (Reformation) ee Yurub ee qarnigii 16-aad.

Nolosha iyo waxbarashada

Wycliffe wuxuu ka soo jeeday gobolka Yorkshire ee waqooyiga Ingiriiska. Waxbarashadiisa sare wuxuu ku qaatay Oxford, oo uu ku noqday macallin falsafad iyo fiqi. Waxaa kaloo uu xilliyo qaar ka shaqeeyay adeegyo wadaadnimo iyo hawlo diblomaasiyadeed oo boqortooyada Ingiriiska. Dabeecadda shaqadiisa waxay ku salaysnayd dood qoraal ah oo Laatiin ku qoran, oo loogu talagalay aqoonyahannada.

Fikradaha muhiimka ah

Wycliffe wuxuu ku doodayay in Kitaabka Quduuska ah yahay ishii ugu sarreysa ee awoodda diinta, oo caqiidooyinka kaniisaddu ay tahay in lagu qiyaaso. Wuxuu su'aal ka keenay hantida badan ee kaniisadda oo uu ku tilmaamay wax ka leexsan hawsheeda ruuxiga. Sidoo kale wuxuu qoray dood ka hor timid caqiidada beddelidda (transubstantiation) ee Cashada Rabbiga, taasoo ugu horreysay sababaha lagu cambaareeyay.

Turjumaadda Kitaabka Quduuska ah

Magaca Wycliffe waxaa lala xiriirin turjumaadda Kitaabka Quduuska ah oo af-Ingiriis dhexe ah, oo laga soo turjumay Laatiinka Vulgate. Cilmi-baadhista casriga ah waxay muujineysaa in shaqada ay qaybteen kooxo taageerayaal iyo arday, oo uusan Wycliffe keligiis qorin dhammaan qaybaha. Turjumaadda waxay saameyn ku yeelashay horumarka af-Ingiriiska qoran iyo helitaanka qoraallada diinta ee dadweynaha.

Cambaaraynta iyo dhaxalka

Sannadaha dambe ee noloshiisa Wycliffe waxaa laga saaray shaqadiisa Oxford, wuxuuna ku noolaa kaniisad miyi ah ilaa geeridiisa. Kadib, shirar kaniisadeed ayaa fikradihiisa ku tilmaamay bidcinimo, oo ugu dambeyn ayaa la amray in meydkiisa laga soo saaro qabriga oo la gubo. Fikradihiisa waxay gaareen Bohemia, halkaas oo Jan Hus iyo taageerayaashiisa qaar ka mid ah qoraalladiisa u adeegsadeen. Xilliyada dambe, urur badan oo Kitaabka Quduuska ah turjuma iyo faafiya ayaa magaciisa isticmaalay.