Joornaalo
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
1 luqadood
Joornaalo waa eray Af-Soomaali ah oo la xiriira "joornaal" — daabacaad joogto ah oo qoraallo, warar ama cilmi-baaris ku baahiya. Ereyga waxaa laga soo qaatay af-shisheeye (Talyaani/Ingiriisi "giornale/journal"), oo asalkiisu ka yimid ereyga macnihiisu yahay "maalinle", taasoo tilmaamaysa in daabacaadda ay xilli go'an ku soo baxdo.
Marka la isticmaalo si guud, joornaal wuxuu ka koobnaan karaa laba nooc oo waaweyn: joornaalka wararka (wargeys ama majaladda dadweynaha) iyo joornaalka cilmiga (daabacaad cilmi-baaris oo maqaalladeeda dib-u-eegis ay sameeyaan aqoonyahanno kale). Labada nooc waxay wadaagaan qaab-daabacaad joogto ah, laakiin dhagaystayaashooda iyo hab-hubinta xogtu way kala duwan yihiin.
Joornaalka wararka
Joornaalka wararka wuxuu ururiya, hubiya, kadibna baahiya macluumaadka arrimaha bulshada, siyaasadda, dhaqaalaha iyo ciyaaraha. Shaqada waxaa fuliya saxafiyiin, tafatirayaal iyo sawir-qaadayaal. Habka caadiga ah waa: xog-ururin (wareysiyo, dukumiintiyo, goob-joog), hubin (in ugu yaraan laba il madax-bannaan ay xaqiijiyaan), tafatir, kadibna daabacaad. Marka daabacaadda dhacdo cilad, joornaal badan waxay soo saaraan sax-sixid qoran.
Joornaalka cilmiga
Joornaalka cilmi-baarista wuxuu daabacaa maqaallo ay qoraan cilmi-baarayaal. Maqaalka la soo gudbiyo waxaa marka hore eegaa tafatiraha, kadibna waxaa loo diraa khubaro isla goob-shaqo ah oo qiimeeya habraaca cilmiga, xogta iyo natiijada. Talooyinkaas ka dib maqaalka waa la aqbali kara, dib-u-habeyn ayaa laga codsan karaa, ama waa la diidi karaa. Joornaalada qaar waxay isticmaalaan qaab furan (open access) oo akhristaha aan lacag lagu weydiinin.
Isticmaalka Af-Soomaali
Af-Soomaali, ereyga "wargeys" wuxuu inta badan gaar u yahay daabacaadda wararka, halka "joornaal" iyo "majalad" loo isticmaalo daabacaadaha cilmiga iyo kuwa xilliyeed. "Joornaaliste" ama "saxafi" waa qofka shaqada wararka qabta, "joornaalism" ama "saxaafad" waa xirfadda guud.