Juun

Juun (sidoo kale loo qoro Juune) waa bisha lixaad ee kalandarka Gregorian, kalandarka caalamiga ah ee inta badan dunidu isticmaasho. Waxay leedahay 30 maalmood. Waxay ku dhex taallaa Maajo iyo Luuliyo.

Magaca Juun wuxuu ka soo jeedaa afka Laatiinka 'Iunius'. Aqoonyahannada qaar waxay ku xidhaan ilaahaddii Roomaanka ee Juno, halka kuwo kalena ay ku xidhaan erayga 'iuniores' oo macneheedu yahay dhallinyarada. Isha saxda ah lama go'aamin karo si buuxda.

Meesha ay kaga jirto kalandarka

Kalandarkii hore ee Roomaanka, Juun waxay ahayd bisha afraad, sababtoo ah sannaddu waxay ka bilaabmi jirtay Maarso. Markii bilaha Janaayo iyo Febraayo la dhex geliyay hore, Juun waxay noqotay bisha lixaad. Kalandarka Gregorian ee hadda la isticmaalo, Juun had iyo jeer waxay leedahay 30 maalmood, sannad kastana.

Cimilada iyo xilliyada

Waqooyiga adduunka, Juun waxay calaamad u tahay bilowga xagaaga. Bartamaha bisha waxaa dhaca 'solstice-ka Juun', taasoo ah maalinta ugu dheer ee sanadka waqooyiga, ugana gaaban koonfurta. Koonfurta adduunka, Juun waxay bilowdaa jiilaalka.

Soomaaliya iyo Geeska Afrika guud ahaan, Juun waxay ku dhacdaa xilliga Xagaa, oo ah xilli neecawda monsoon-ka koonfur-galbeed ay xoogaysato. Xeebaha koonfureed roobku waa yaraadaa, halka gobollada waqooyi qaarkood ay ku dhacaan roobab kala duwan. Xaaladda cimilada sannad kasta way is beddeli kartaa.

Munaasabado la xidhiidha

Soomaaliya, 26-ka Juun waxaa loo aqoonsan yahay maalinta xornimada gobolka waqooyi ee 1960-kii, iyadoo 1-da Luuliyo ay tahay maalinta midowga iyo xornimada koonfurta. Dalal badan oo kale ayaa iyaguna Juun ku leh maalmo qaran. Xilliga Juun sidoo kale waxaa mararka qaarkood ku beegma bilaha diimeed ee kalandarka Hijriga, laakiin taasi sannad kasta way ka duwan tahay maadaama kalandarka Hijrigu qamari yahay.