K (alifbeet)
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
153 luqadood

K waa xaraf ka mid ah alifbeetada Laatiinka. Alifbeetada Ingiriisiga iyo tan luqado badan oo Yurub ah, wuxuu ku yaal booska kow iyo tobnaad. Qaabkiisa yar waa "k".
Inta badan luqadaha isticmaala, K wuxuu matalaa dhawaaqa xannibaadda cirifka dambe ee aan cod lahayn (velar plosive), oo ah dhawaaqa lagu bilaabo ereyga Soomaaliga ah "kabo". Xarafkani wuxuu ka mid yahay alifbeetada Soomaaliga ee Laatiinka ah oo la qaatay 1972-kii.
Taariikhda
Asalka xarafka waxaa laga soo raadraacaa xarafka Fiinigiyaanka ah ee kaph, oo loo malaynayo inuu matalayay gacan. Giriiggu wuxuu ka sameeyay xarafka kappa (Κ, κ), halka Laatiinku uu ka soo qaatay Giriigga, marmarna dhex-dhexaadinta afka Itaraskan iyo kuwa Talyaaniga hore.
Laatiinkii hore K aad looma isticmaalin, maadaama xarafka C uu badanaa qaadayay dhawaaqa /k/. K waxaa lagu hayay oo keliya erey yar oo caadi ah, tusaale ahaan sida "Kalendae". Isticmaalka K wuxuu mar kale ballaaran markii luqadaha Jarmalka iyo kuwa waqooyiga Yurub ay qaateen farta Laatiinka, maxaa yeelay C ma ahayn mid dhawaaqiisu deggan yahay.
Isticmaalka luqadaha
Luqadaha Jarmalka, Iswiidhishka, Boolishka iyo Turkiga K waa xaraf caadi ah oo joogto ah. Faransiiska iyo Talyaanigu si dhif ah ayay u isticmaalaan, badiyaana erey soo dhoofsan. Luqado badan oo Afrikaan ah, oo ay ku jiraan Soomaaliga iyo Sawaaxiliga, K waa xaraf aasaasi ah oo dhawaaqiisu isbeddel yar leeyahay.
Astaan ahaan
Meelo farsamo ah K waxaa loo isticmaalaa astaan: cabbirka heerkulka Kelvin (K), tirada potassium ee shaxda curiyeyaasha (K, oo ka timid magaca Laatiinka kalium), iyo xisaabta iyo kombuyuutarka oo K badanaa la micno yahay kun ama 1024. Xeerarka Unicode, xarafka weyn ee K waa U+004B, kan yarna U+006B.