Kaabayaal
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
95 luqadood
Kaabayaal (Ingiriisi: infrastructure) waa dhismayaasha, qalabka iyo nidaamyada aasaasiga ah ee bulsho ama dhaqaale ku shaqeeyo. Waxaa ka mid ah waddooyin, buundooyin, dekedo, garoomo diyaaradeed, xarumo koronto, tuubbooyin biyo iyo bullaacado, shabakadaha isgaarsiinta, iskuulo iyo isbitaallo. Erey kale oo loo isticmaalo waa "dhisme adeeg bulsho".
Astaamaha kaabayaasha waa in ay qaataan maalgashi weyn oo hore, ay muddo dheer adeegsanaan karaan, oo faa'iidadooda ay ku fidsan tahay dad badan. Sababtaas awgeed inta badan waxaa maalgeliya dowladaha, hay'adaha maalgelinta caalamiga ah, ama iskaashi guud-iyo-gaar (public-private partnership).
Qaybaha kaabayaasha
Kaabayaasha caadi ahaan waxaa loo kala saara laba nooc. Kaabayaasha jireed (physical) waa waddooyin, tareenno, dekedo, korontada, biyaha iyo isgaarsiinta. Kaabayaasha bulsheed (social) waa xarumaha waxbarashada, caafimaadka, maxkamadaha iyo adeegyada kale ee dadka. Qaar kale waxay ku daraan kaabayaasha macluumaadka: xarumaha xogta, fiber-ka iyo shabakadaha mobilada.
Maalgelin iyo maamul
Mashruuc kaabayaal wuxuu marayaa marxalado: qorshe iyo sahan, naqshadeyn, xisaabinta kharashka iyo faa'iidada, dhisme, kadibna hawlgal iyo dayactir. Dayactirku waa qaybta inta badan la iloobo; haddii aan la sameyn, qiimaha dib-u-dhiska mustaqbalka wuu ka badan yahay wixii lagu badbaadiyay. Lacagta laga helo waxay ka imaan kartaa canshuuraha, deymo, sahay (grant) ama khidmad adeegsi sida toll-ka waddooyinka.
Kaabayaal iyo dhaqaale
Kaabayaasha waxay yareeyaan kharashka gaadiidka iyo ganacsiga, waxayna fududeeyaan gaadhista suuqyada iyo adeegyada. Dhinaca kale, mashruucyada waaweyn waxay keeni karaan barakicin dad, saameyn deegaan iyo dayn culus haddii qorshaynta liidato. Sidaa darteed waxaa la sameeyaa qiimeyn saameynta deegaanka iyo bulshada ka hor dhismaha.