Kaadi
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
134 luqadood

Kaadi waa dareere qashin ah oo kelyaha (kidneys) ay ka miiraan dhiigga, kadibna lagu kaydiyo kaadi-heysta (bladder) ilaa uu jidhka ka baxo. Waxa uu ka kooban yahay biyo, walxo dareere ku milmay iyo qashin ay ugu badan yihiin yuuriya (urea), oo ah alaab ka soo baxda burburka borotiinka.
Kaadigu waa qayb ka mid ah habka jidhku ku ilaashado isu-dheellitirka biyaha, cusbada iyo aashitada. Sidaas darteed tirada iyo isku-darka kaadiga way isbeddelaan iyadoo ku xidhan cabbitaanka, cuntada, kulaylka, iyo caafimaadka qofka.
Sidee loo sameeyaa
Kelyaha waxa ku jira unugyo miirid ah oo la yidhaahdo nephron. Marka hore dhiiga ayaa lagu miiraa qayb la yidhaahdo glomerulus, taasoo bixisa dareere badan. Kadib tuubooyinka kelyaha ayaa dib u nuuga inta badan biyaha, sonkorta iyo cusbada jidhku u baahan yahay. Waxa hadhay ayaa noqda kaadi, oo tuubooyinka kaadi-mareenka (ureters) ku gaadha kaadi-heysta.
Isku-darka iyo midabka
Inta badan kaadigu waa biyo. Waxa kale oo ku jira yuuriya, kiriyaatiniin (creatinine), yuuriik aashito, iyo elektaroolaydh sida sodium iyo potassium. Midabka jaalaha ah wuxuu ka yimaadaa walxo la yidhaahdo urochrome. Marka qofku biyo badan cabbo, kaadigu wuu caddaadaa; marka biyuhu yaraadaan, wuu casaadaa oo urtiisu xoogaystaa.
Adeegsiga caafimaadka
Baadhitaanka kaadiga (urinalysis) waa qalab caadi ah oo lagu ogaado xaaladaha caafimaad. Borotiin ama dhiig ku jira kaadiga waxay tilmaami karaan dhibaato kelyo, sonkor ku jirtaa waxay tilmaami kartaa macaanka (diabetes), bakteeriya iyo unugyo cad-cad-na waxay tilmaami karaan caabuq ku dhaca marinka kaadida. Sidoo kale kaadiga ayaa lagu qiyaasaa uur-yeelasho iyo daroogo.