Kala soocida cimilada Köppen
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
85 luqadood
Kala soocida cimilada Köppen (Ingiriisi: Köppen climate classification) waa nidaam lagu qaybiyo cimilooyinka Dunida iyadoo lagu saleysan celceliska heerkulka iyo roobka bilaha sanadka. Nidaamka wuxuu ka dhigan yahay in xadka u dhexeeya noocyada cimilada uu la mid noqdo xadka nooca dhirta ka baxa meesha, sababtoo ah dhirta dabiiciga waa calaamad muuqaal ah ee heerkulka iyo qoyaanka.
Nidaamka waxaa horumariyay cimi-yaqaanka iyo dhir-yaqaanka Wladimir Köppen, oo qeexitaan ka soo saaray dabayaaqadii qarnigii 19-aad, kadibna sanadihii dambe wax ka beddelay. Rudolf Geiger wuxuu ka dib ka qeyb qaatay sifayn iyo cusboonaysiin, sidaas darteed marar badan waxaa loo yaqaan nidaamka Köppen–Geiger. Ilaa maanta waa nidaamka cimilada ee ugu badan isticmaalka buugaagta waxbarashada iyo khariidadaha cimilada.
Sida xarfaha loo isticmaalo
Cimilo kasta waxaa lagu calaamadiyaa kood xaraf ah oo laba ilaa saddex xaraf ah. Xarafka koowwad oo weyn waa koox weyn: A (kulaylaha qoyan), B (engegan/qalalan), C (dhexdhexaad qoyan oo xagaa kulul ama diirran), D (qaaradeed oo jiilaal aad u qabow), iyo E (qabow-badan, tundra iyo baraf joogto ah). Xarafka labaad wuxuu muujiyaa qaybinta roobka sanadka (tusaale: f = qoyan sanad oo dhan, s = xagaa engegan, w = jiilaal engegan, m = monsoon). Xarafka saddexaad, marka la isticmaalo, wuxuu tilmaamaa darajada heerkulka (tusaale: a, b, c, d, h, k).
Tusaalooyin caan ah
Af waa kaymaha roobka kulaylaha ee qoyan sanadka oo dhan. Aw waa kulaylaha leh xilli engegan (savanna). BWh waa lamadegaan kulul, halka BSh yahay hareeraha lamadegaanka (steppe) kulul. Csa waa cimilada Badda Mediterraneanka: xagaa kulul oo engegan, jiilaal diirran oo roobaad. Cfb waa cimilada badeed ee qoyan. Dfb waa qaaradeed qoyan. ET iyo EF waa tundra iyo baraf joogto ah.
Isticmaalka iyo xadka
Nidaamka waxaa loo isticmaalaa beeraha, dhirta, baaritaanka noolaha, iyo qorshaha dhismaha. Waxaa sidoo kale loo isticmaalaa in lagu qiyaaso isbeddelka cimilada: marka xadka noocyada la beddelo waqti-ka-waqti, waxaa lagu muujiyaa in aagag ka bedelayaan hal nooc oo cimilo mid kale. Dhaliil caadi ah ayaa ah in nidaamka uu ku tiirsan yahay oo keliya heerkulka iyo roobka, isagoon si buuxda u qaadan neecawaha, qoyaanka hawada, iyo isku-dheelitirka biyaha ee dhulka.