Kalandarka Islaamka
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
133 luqadood
Kalandarka Islaamka, oo sidoo kale loo yaqaan kalandarka Hijriga, waa nidaam waqti-xisaabineed dayax ku salaysan (lunar). Sannaddu waxay ka kooban tahay 12 bilood, bil kastaana waxay socotaa 29 ama 30 maalmood, iyadoo lagu salaynayo wareegga dayaxa ee u dhexeeya laba bilowga bil cusub.
Sannad Hijri ah waxay ku dhow dahay 354 ama 355 maalmood, taasoo ka gaaban sannadka qorraxda (Gregorian) qiyaastii 10 ilaa 12 maalmood. Sababtaas awgeed, bilaha Islaamku ma xidhiidhaan xilliyada sannadka: Ramadaan, tusaale ahaan, wuxuu mudo sannado ah soo mari karaa xagaa, deyr, iyo jiilaal.
Bilowga taariikhda
Xisaabinta sannadaha waxay ka bilaabmaysaa Hijrada, taasoo ah u guurista Nabi Muxammad iyo saaxiibbadiis ee Makka una gudubka Madiina. Sannadkaas ayaa loo qaatay sannadka koowaad ee kalandarka. Nidaamka la aqoonsan yahay in la dejiyay xilligii khaliifkii labaad, Cumar bin Al-Khaddaab. Sannadaha waxaa lagu calaamadiyaa astaanta "H" (Hijri) ama "AH".
Bilaha
Bilaha waa: Muxarram, Safar, Rabiicul Awwal, Rabiicul Aakhir, Jumaadal Uulaa, Jumaadal Aakhir, Rajab, Shacbaan, Ramadaan, Shawwaal, Dul-Qacda, iyo Dul-Xijja. Afar bilood — Muxarram, Rajab, Dul-Qacda iyo Dul-Xijja — ayaa lagu tilmaamaa bilaha xurmada leh.
Sida bishu u bilaabato
Dhaqan ahaan bishu waxay ku bilaabataa marka bisha cusub (hilaal) indhaha lagu arko galabnimadii kaddib qorrax-dhaca. Maalinta cusub waxay bilaabataa qorrax-dhaca, ma aha saqda dhexe. Waddammo iyo hay'ado qaar ayaa hadda isticmaala xisaab falaki ah si ay hore u qorsheeyaan taariikhaha. Kala duwanaanshaha habka arag-ku-salaysan iyo kan xisaab-ku-salaysan ayaa keena in taariikhda Ciidda ay maalin ku kala duwanaato waddan ilaa waddan.
Isticmaalka maanta
Kalandarka Hijriga waxaa loo adeegsadaa go'aaminta waqtiyada cibaadada: bilowga Ramadaan, Ciidul Fidri, Xajka iyo Ciidul Adxa. Waddammo badan oo Muslim ah waxay maamulka maalinlaha ah ugu shaqeeyaan kalandarka Gregorian, halka Hijriga loogu talo galo arrimaha diinta iyo dhaqanka. Waddammo qaar, gaar ahaan Sacuudi Carabiya, ayaa mudo dheer si rasmi ah u adeegsanayay kalandarka Hijriga dawladnimada.