Kalluun

Kalluun (waxaa sidoo kale loo yaqaan kaluun ama malaay) waa xayawaan lafdhabar leh oo biyaha ku nool, oo caadi ahaan neefsada iyadoo isticmaalaya gilgilo (gills) — xubno biyaha ka soo saara ogsijiinta. Inta badan kalluunka wuxuu leeyahay baalal (fins) uu ku dabbaal-dego iyo jidh qolof yaryar (scales) ku dedan.

Kalluunka ma aha koox hal xidid leh oo dhammaystiran (marka laga reebo shimbiraha, bahalaha iyo kuwa kale ee ka soo farcamay). Waxaa loo qaybiyaa kooxo waaweyn: kalluunka lafta ah (bony fish), kalluunka carjawga ah sida shark iyo raaya, iyo kooxo hore sida jawwo (lampreys) oo aan daan lahayn. Tirada noocyada la aqoonsan yahay waa kumanaan badan, waana kooxda ugu badan noocyada ka mid ah xayawaanka lafdhabar leh.

Qaab-dhismeedka jidhka

Jidhka kalluunka badanaa waa toosan oo dhinacyada ka dhuuban, taasoo yareysa caabbinta biyaha. Baallasha waxay u kala qaybsan yihiin kuwa dhabarka, laabta, caloosha iyo dabada; dabada ayaa inta badan xoogga socodka bixisa. Kalluunka lafta ah wuxuu leeyahay kib hawo (swim bladder) oo ku caawiya inuu heerka biyaha ku joogo bilaa dadaal badan. Xubin kale muhiim ah waa xariiqda dhinaca (lateral line), oo dareensa gariirka iyo dhaqdhaqaaqa biyaha.

Deegaan iyo cuntadeed

Kalluun waxaa laga helaa badaha, hirarka, webiyada, harooyinka iyo baraakadaha. Noocyo qaar waxay u dulqaadan karaan biyo cusbo leh iyo mid macaan labadaba, iyo qaar sida kalluunka salmon oo u guuraya webiyada si uu ugu tarmo. Cuntadeed way kala duwan tahay: qaar waxay quudsadaa noolaha yaryar ee biyaha (plankton), qaar cawska badda, qaarna waa ugaarsadayaal kalluunka kale cuna.

Taranka

Inta badan kalluunka wuxuu ukun badan dhala oo dibadda jidhka lagu bacrimiyo; lab iyo dhaddig ayaa isku mar biyaha ku sii daayaa ukunta iyo shahwada. Noocyo yar ayaa dhalmo toos ah leh ama ukunta jidhka ku ilaaliya. Tirada ukunta way badan tahay maxaa yeelay boqolkiiba yar ayaa gaadha da'da weyn.

Faa'iidada dadka

Kalluun waa il weyn oo borotiin, saliid iyo macdan ah, waana aasaas dhaqaale u ah kalluumeysatada iyo ganacsiga badda. Soomaaliya waxay leedahay xeeb dheer oo Badweynta Hindiya iyo Gacanka Cadmeed ku taal, halkaasoo noocyo sida tuunada iyo shark laga helo. Adduunka oo dhan, kalluumeysi xad-dhaaf ah iyo isbeddelka deegaanka ayaa yareeyay tirada noocyo qaar, sidaas darteed waxaa jira sharciyo xaddida xilliyada iyo qalabka kalluumeysiga.