Khal

Khal (Ingiriisi: vinegar) waa dareere dhanaan oo ka kooban biyo iyo aashitada aseetiga (acetic acid). Waxaa loo isticmaalaa karinta, dhadhan-siinta, iyo ilaalinta cuntada. Khalka caadiga ah wuxuu leeyahay aashito heerkeedu u dhexeeyo boqolkiiba shan ilaa siddeed, inta kalena inta badan waa biyo iyo walxo dhadhanka siiya.

Khalka waxaa laga sameeyaa maado sonkor leh — sida canab, tufaax, timir, ama sarreen — iyadoo laba tallaabo la maro. Marka hore, khamiirku sonkorta u beddelaa aalkolo. Marka labaad, bakteeriya la yiraahdo Acetobacter oo hawada ku noolaanaysa ayaa aalkolada u rogta aashitada aseetiga. Habkan waxaa loo yaqaan halsano-gal (fermentation).

Sameynta

Habka gacanta ee hore wuxuu ku tiirsanaa in dareeraha aalkolada leh la daayo isagoo hawo helaya muddo bilo ah. Warshadaha casriga ah waxay isticmaalaan qalab hawada si degdeg ah dareeraha ugu wada, taas oo waqtiga soo gaabinaysa. Kadib waa la miiraa oo mararka qaar waa la kululeeyaa si bakteeriyada u joogsato.

Noocyada

Noocyada caanka ah waxaa ka mid ah khalka canabka cad iyo cas, khalka tufaaxa, khalka bariiska oo Aasiya bari ka baahsan, iyo khalka balsamiga ee Talyaaniga oo culus dhadhankiisuna macaan yahay. Dalalka Carbeed iyo Geeska Afrika waxaa sidoo kale laga sameeyaa khal timir. Khalka cad ee la safeeyay wuxuu inta badan ka yimaadaa aalkolo hadhuudh laga soo saaray.

Isticmaalka

Cuntada dhexdeeda, khalka waxaa lagu daraa saladh, suugo, iyo hilib la jilciyo. Aashitadiisu waxay hoos u dhigtaa heerka pH, taas oo adkeynaysa in bakteeriyada cuntada halleeya ay kobcaan — sababta loo isticmaalo dhoobista qudaarta (pickling). Guryaha dhexdooda waxaa loo isticmaalaa nadiifin, gaar ahaan ka saarista qolofta kalsiyamka ee biyaha ka tagaan.