Khamri

Khamri (ama khamro) waa magaca guud oo loo yaqaan cabitaannada ay ku jirto ethanol, oo ah nooc ka mid ah aalkolada. Ethanol-ka wuxuu ka dhashaa halsano (fermentation), taas oo ah habka ay bakteeriyada nooca khamiirka ah (yeast) sonkorta ku beddesho aalkolo iyo gaas kaarboon-laba-ogsaydh.

Xoogga khamriga waxaa lagu cabbiraa boqolkiiba ethanol ee mugga cabitaanka. Cabitaannada halsanaysan oo kaliya — sida biirka iyo khamriga canabka — waxay caadi ahaan leeyihiin xoog hooseeya, halka cabitaannada la qulqulshay (distilled), sida wiski, vodka iyo raamka, ay leeyihiin xoog sarreeya, maxaa yeelay qulqulashada waxay kordhisaa saamiga aalkolada.

Noocyada

Noocyada waaweyn waxay ku kala duwan yihiin walxaha laga sameeyo. Biirka waxaa laga sameeyaa hadhuudh la biqisiiyay, badanaa shaciir, oo lagu dhadhan geliyo hops. Khamriga canabka (wine) waxaa laga sameeyaa canab la tuujiyay. Cabitaanno kale waxaa laga sameeyaa tufaax, bariis, ama malab. Cabitaannada la qulqulshay waxay ka bilowdaan mid halsanaysan, kadibna kulaylka iyo uumiga lagu kala saaraa aalkolada iyo biyaha.

Saamaynta jidhka

Ethanol wuxuu ku milmaa dhiigga isla markiiba, kadibna beerka ayaa u badan doorka jajabinta. Wuxuu yaraysaa dhaqsaha nidaamka neerfaha, taas oo saamaysa go'aan-qaadashada, isku-dheellitirka jidhka iyo xusuusta. Isticmaalka joogtada iyo badan waxaa lala xiriiriyaa cudurrada beerka, dhibaatooyinka wadnaha, iyo noocyo ka mid ah kansarka. Sidoo kale wuxuu keeni karaa ku-tiirsanaan (addiction).

Diinta iyo sharciga

Diinta Islaamka khamriga waa xaaraan, taas oo saamaysay in dalal badan oo Muslim ah — Soomaaliya ku jirto — mamnuucaan ama xaddidaan iibkiisa. Dalal kale waxay leeyihiin nidaam shatiyeed: da' ugu yaraan la sheegay, canshuur gaar ah, iyo xayaysiin la xakameeyay. Dalal badan ayaa sidoo kale mamnuucay wadista gaadhiga marka aalkolo la cabbay, iyagoo isticmaalaya cabbir ah heerka aalkolada ku jirta dhiigga.

Taariikh iyo bulsho

Cabitaannada halsanaysan waxay ka mid yihiin waxyaabaha ugu qadiimiga ah ee dadku sameeyeen; caddaymo qadiimi ah waxaa laga helay meelo kala duwan oo adduunka. Qulqulashada waxay markii dambe fidday, gaar ahaan iyada oo lagu tayeeyay farsamooyin ay horumariyeen aqoonyahannada Islaamka ee kiimikada. Maanta khamriga waa waax ganacsi weyn oo caalami ah, wuxuuna doorro leeyahay caado bulsho iyo dabbaaldegyo qaar.