Khulafada Umawiyiinta
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
6 luqadood
Khulafada Umawiyiinta waa taxanaha hoggaamiyayaasha ka soo jeeday qoyska Banu Umayya, oo qeyb ka ahaa qabiilka Qureysh. Waxay xukumeen dawladda Islaamka ee ugu weyn intii u dhaxaysay qarniyada koowaad iyo labaad ee hijriga, iyagoo caasimaddoodu ahayd Dimishiq (Damascus) ee Shaam.
Xukunkoodu wuxuu bilaabmay ka dib markii Mucaawiya bin Abii Sufyaan uu qaatay xilka khilaafada. Waxaa ku xigay laba laan oo qoyska ah: laanta Sufyaaniyiinta iyo laanta Marwaaniyiinta. Marwaaniyiintu waxay xukunka hayeen inta badan muddada, ilaa Cabbaasiyiintu ay xukunka ka qaadeen bartamihii qarniga sideedaad ee miilaadiga.
Laanta Sufyaaniyiinta
Laantan waxay ka soo jeedaa Abuu Sufyaan. Waxaa ka mid ah Mucaawiya bin Abii Sufyaan, wiilkiisa Yaziid, iyo Mucaawiya bin Yaziid oo si gaaban u xukumay. Ka dib dhimashadiisa xukunka ayaa u gudbay laanta kale ee qoyska, taasoo la socotay dagaallo sokeeye.
Laanta Marwaaniyiinta
Marwaan bin Al-Xakam ayaa xukunka bilaabay laantan, waxaana ku xigay wiilkiisa Cabdul Malik bin Marwaan, oo dib u habeeyay maamulka: lacagta Islaamka ah la taabacay, Carabiga ayaa lagu qoray diiwaannada dawladda. Wiilashiisa — Waliid, Sulaymaan, Yaziid iyo Hishaam — ayaa xilka isu dhaafay, halka Cumar bin Cabdulcasiis uu xukumay muddo gaaban oo lagu xasuusto isbeddello maamul iyo cashuur.
Dhammaadka Dimishiq
Sannadihii ugu dambeeyay waxaa jiray isku dhac gudaha ah iyo kacdoono gobolo kala duwan ka bilaabmay, gaar ahaan Khuraasaan. Marwaan bin Muxammad wuxuu ahaa khaliifkii ugu dambeeyay ee Dimishiq. Xarunta khilaafadu waxay u wareegtay Cabbaasiyiinta, kuwaasoo caasimadda u raray Ciraaq.
Al-Andalus
Mid ka mid ah xubnaha qoyska, Cabdiraxmaan I, ayaa u guuray Jasiiradda Iberiya wuxuuna aasaasay imaaraadka Qurtuba (Córdoba). Farcankiisa Cabdiraxmaan III ayaa markii dambe isticmaalay magaca khaliif, sidaas darteedna liiska khulafada Umawiyiinta waxaa badanaa lagu daraa hoggaamiyayaasha Andalus.