Kiiboodhka (kumbuyuutar)

Kiiboodhku waa aalad gelin (input device) oo ka kooban furayaal (keys) badan, kuwaas oo marka la riixo u diraya kumbuyuutarka calaamado sida xarfo, tirooyin, calaamadaha qorista iyo amarro gaar ah. Waa mid ka mid ah aaladaha ugu caansan ee dadka ku wada xiriiraan kumbuyuutarka, oo inta badan lala isticmaalo mouse-ka ama touchpad-ka.

Qaabkiisa asaasi wuxuu ka soo jeedaa mishiinnada qorista (typewriter) ee qarniyada 19-aad iyo 20-aad. Marka fure la riixo, kiiboodhku ma dirin xaraf toos ah; wuxuu diraa cod tiro leh oo loo yaqaan 'scancode'. Ka dib nidaamka hawlgalinta (operating system) iyo qaabeynta luqadda ayaa go'aamiya xarafka la muujinayo. Sababtaas ayaa fure isku mid ku muujin kara xarfo kala duwan iyadoo ku xiran qaabeynta la doortay.

Qaab-dhismeedka furayaasha

Furayaasha waxaa loo qaybin karaa dhowr koox. Kooxda alphanumeric waxay ka kooban tahay xarfaha iyo tirooyinka. Furayaasha wax-beddelka (modifier keys) sida Shift, Ctrl, Alt iyo Caps Lock keligood wax ma qorayaan, laakiin waxay beddelaan shaqada furayaasha kale marka la isku riixo. Waxaa kale oo jira furayaasha shaqada (F1 ilaa F12), furayaasha fallaadhaha ee socodsiinta, iyo tirooyinka dhinaca midig ah (numeric keypad) ee kiiboodhyada ballaaran.

Qaabeynta xarfaha

Qaabeynta ugu caansan waa QWERTY, oo magacaas ka helay shanta xaraf ee ugu horreeya safka sare ee bidix. Waddamo kala duwan waxay isticmaalaan kala-duwanaanshooyin, sida AZERTY (Faransiis) iyo QWERTZ (Jarmal). Waxaa sidoo kale jira qaabeyn kale sida Dvorak oo loogu talagalay dhaqdhaqaaq yar oo faraha. Luqadaha aan Laatiin ahayn, sida Carabiga, Ruushka iyo Shiineeska, waxay leeyihiin habab u gaar ah oo furayaasha ku qoran ama qaab wax-gelin ah (input method).

Farsamada gudaha iyo isku xirka

Kiiboodhyada la iibiyo waxay isticmaalaan farsamooyin kala duwan. Nooca 'membrane' waxaa ka sameysan filim jilicsan oo xiriir sameeya marka la riixo; waa mid jaban oo culeys yar. Nooca 'mechanical' fure kastaa wuxuu leeyahay switch u gaar ah, taas oo bixisa dareen iyo cimri dheeraad ah. Isku xirka kumbuyuutarka wuxuu noqon karaa fiilo USB, ama waxaa la adeegsan karaa Bluetooth iyo qalab-radio oo aan fiilo lahayn. Kumbuyuutarrada hore waxay isticmaaleen habab kale sida PS/2.

Kiiboodhka fiirsashada iyo aaladaha casriga

Taleefannada iyo tablet-yada badankood waxay isticmaalaan kiiboodh muuqaal ah (virtual keyboard) oo shaashadda taabashada ka soo baxa. Nidaamyadan waxay ku darsadaan qiyaasid erey (predictive text) iyo hagaajin qorista. Marka loo baahdo qorista dheer, kiiboodhyada jireed ayaa weli la isticmaalaa, maadaama xawaaraha iyo saxnaanta ay caadi ahaan ka sarreeyaan.