Kiilomitir

Kiilomitir (kilometer, oo lagu soo gaabiyo km) waa halbeeg cabbir dherer ah oo la egyahay kun mitir. Waa mid ka mid ah halbeegyada nidaamka mitirka (SI), kaas oo mitirka ka dhigay halbeegga aasaasiga ah ee dhererka. Horgale 'kiilo' macnihiisu waa kun, sidaas oo kale ayay u shaqeysaa halbeegyada kale sida kiilogaraam.

Kiilomitirka waa halbeegga ugu badan oo adduunka lagu cabbiro fogaanta jidadka, masaafada u dhaxaysa magaalooyinka, iyo xawaaraha gaadiidka (kiilomitir saacaddiiba, km/h). Dalal kooban oo ay ka mid yihiin Mareykanka iyo Boqortooyada Ingiriiska ayaa weli meelo badan ku isticmaala mayl (mile) halkii kiilomitir.

Xiriirka halbeegyada kale

Hal kiilomitir waa 1,000 mitir, 100,000 sentimitir, ama 1,000,000 millimitir. Kun kiilomitir ayaa sameeya hal megamitir, halbeeg aan wax badan la isticmaalin. Marka loo beddelo nidaamka Ingiriisiga, hal kiilomitir waa ku dhawaad 0.621 mayl, halka hal mayl uu ahaan ku dhawaad 1.609 kiilomitir.

Asalka iyo taariikhda

Mitirka waxaa markii hore lagu qeexay wakhtiga Kacaanka Faransiiska dabayaaqadii qarnigii 18-aad, iyadoo lagu saleeyay qayb ka mid ah masaafada u dhaxaysa cirifka dhulka iyo dhulbaraha. Sida qeexitaankaas, wareegga dhulka oo dhan wuxuu ku dhawaad 40,000 kiilomitir. Maanta mitirka lagu qeexaa masaafada iftiinku ku maro qayb aad u yar oo ilbidhiqsi ah, taasoo ka dhigaysa qeexitaan sax ah oo aan ku xirnayn cabbirka dhulka.

Isticmaalka

Kiilomitirka waxaa loo isticmaalaa calaamadaha jidadka, khariidadaha, iyo qorshaha safarka. Ciyaaraha sida orodka fog iyo baaskiilka waxay masaafada ku cabbiraan kiilomitir. Isku darkeeda, kiilomitir laba-jibbaaran (km²) waa halbeegga bedka, oo badanaa lagu cabbiro cabbirka dalalka iyo magaalooyinka. Xisaabaadka cirbixiyeenimada, masaafada aad u fog waxaa loo isticmaalaa halbeegyo waaweyn sida sannad-iftiin, sababtoo ah tirooyinka kiilomitir way aad u dheeraadaan.