Kubadda Koleyga
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
197 luqadood
Kubadda koleyga waa ciyaar kooxeed oo laba koox ay isku dhex ciyaaraan garoon adag oo leh laba koley (shabag ku xiran laf wareegsan oo saldhig sare ku taagan). Kooxdiiba waxay isku dayeysaa inay kubadda ku ridto koleyga kooxda kale, iyadoo ka hortagta in kooxda kale ay sidoo kale dhaliso. Koox kastaa waxay garoonka ku leedahay shan ciyaartoy waqti kasta, iyadoo bedelaadyo la sameyn karo.
Ciyaartu waxay ku dhacdaa garoon caadi ahaan qaab leydi ah oo dhererkiisu yahay ku dhawaad 28 mitir tartamada caalamiga ah. Kubadda waxaa lagu dhaqaajiyaa laba hab: dhabakh (dribble) — dhulka oo si joogto ah loogu dhufto kubadda — ama gudbin (pass) ciyaartoy kale. Ciyaartoygu ma tallaabsan karo isagoo kubadda gacanta ku sida oo aan dhabakhayn; xeer taasi waxaa lagu magacaabaa 'travelling'.
Nidaamka dhibcaha
Rididda gudaha xariiqda qaanso ee garoonka waxay dhalisaa laba dhibcood. Ridid ka baxsan xariiqdaas ayaa dhalisa saddex dhibcood. Riddid ciqaabeed oo xariiqda ciqaabta laga sameeyo (free throw) waxay dhalisaa hal dhibic. Kooxda ugu dhibcaha badan marka waqtigu dhammaado ayaa guusha qaadata; haddii dhibcuhu siman yihiin waxaa la ciyaaraa waqti dheeraad ah.
Xeerar iyo waqti
Ciyaarta caalamiga ah waxay u qaybsan tahay afar rubuc oo mid kasta toban daqiiqo yahay; horyaalka NBA ee Maraykanka rubuc kastaa waa laba iyo toban daqiiqo. Waxaa jira waqti xaddidan oo kooxdu ay tahay inay dhammaadkiisa ridid ku samayso (shot clock). Xadgudubyada jirka lagu sameeyo waxaa loo yaqaan 'foul'; ciyaartoy tiro foul ah gaadhay waa laga saaraa ciyaarta. Xadgudubyada xeerarka kale, sida travelling ama laba-dhabakh, waxay keenaan in kubadda la siiyo kooxda kale.
Taariikh
Ciyaarta waxaa la abuuray dabayaaqadii qarnigii 19aad Maraykanka, iyadoo loogu talagalay in xilliga qaboobaha gudaha lagu ciyaaro. Bilowgii waxaa loo isticmaalay sanduuqyo miro oo derbiga ku xiran, taasoo magaca 'koley' ka timid. Ciyaartu si dhaqso ah ayey ugu faafisay dugsiyada iyo jaamacadaha, kadibna adduunka. Waxay noqotay ciyaar Olombik rasmi ah qarnigii 20aad, waxaana maamula ururka caalamiga ah ee FIBA.