Kunsanadeedyada

Kunsanadeedku waa muddo waqti oo ka kooban kun sano. Waa cabbir ka weyn qarniga (boqol sano) iyo tobansanadeedka (toban sano). Ereyga af-Ingiriisiga ah ee u dhigma waa "millennium", oo laga soo qaatay Laatiinka mille (kun) iyo annus (sano).

Kunsanadeedyada waxaa badanaa loo isticmaalaa qaybinta taariikhda iyo tirinta waqtiga fog, tusaale ahaan marka laga hadlayo horumarka beeraha ama magaalooyinka hore. Waxaa sidoo kale ka mid ah hadal-haynta diimeed iyo mid dhaqameed, gaar ahaan marka la gaaro bilowga kunsanadeed cusub.

Habka tirinta

Kalandarka Giriigooriyaanka ah, oo ah kan caalamiga u badan, ma laha sanad eber. Sanadka ka horreeya AD 1 waxaa loo yaqaan 1 BC. Sidaas darteed, sida saxda ah ee xisaabta, kunsanadeedka koowaad wuxuu ka bilaabmaa 1 January AD 1 wuxuuna ku dhammaadaa 31 December AD 1000. Kunsanadeedka labaad wuxuu ka bilaabmaa 1001 ilaa 2000, halka kunsanadeedka saddexaad uu bilaabmay 1 January 2001.

Kunsanadeedka saddexaad iyo dabbaaldegga 2000

Guddoonka caalamiga ah ee dabbaaldegyada waxay inta badan xusuusteen habeenkii 31 December 1999, maadaama lambarka sanadku uu u gudbay 2000. Khubaro tirade iyo hay'ado xiddigiseed ayaa xusay in kunsanadeedka saddexaad uu run ahaantii bilaabmayo 2001. Mudanaha doodda ayaa noqday mid ku saabsan sida loo tiriyo, ee ma ahayn xaqiiqo cusub oo cilmiyeed.

Kalandaro kale

Kalandarrada kale, sida kan Hijriga Islaamka ah oo ku salaysan bilaha dayaxa, ay leeyihiin sannado gaagaaban marka la barbardhigo kan qorraxda. Sidaas awgeed kunsanadeedyadoodu isku waqti kuma dhicaan kuwa Giriigooriyaanka. Cilmi-baarayaasha taariikhda ayaa markaas isticmaala qaab beddelaad si ay taariikhaha isugu dhigaan hal miisaan.

Isticmaalka cilmiga

Cilmiga dhulka iyo cimilada, kunsanadeedku waa cabbir yar marka la barbardhigo waqtiyada joologiga ah, oo lagu qiyaaso malyan sano. Hase yeeshee, waxaa loo isticmaalaa qiimeynta isbeddelka cimilada dhow, tusaale ahaan marka la eegayo diiwaanka barafka ama geedaha ee kunsanadeedyada la soo dhaafay.