Kurxin
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
80 luqadood
Kurxin (waxaa sidoo kale loo yaqaan Tufaaxa Adam) waa bar u soo taagan oo ka muuqata dhinaca hore ee qoorta binu-aadmiga. Waxay ka timid laba dhinac oo carjaw ah — carjawda kaadhka (thyroid cartilage) — oo hortooda isku yimaada iyagoo sameeya xagal. Marka xagalku yaraado (foorarsanaanta xoog leh), ayaa barta u soo taagan si cad uga muuqataa dubka.
Carjawda kaadhku waa qaybta ugu weyn ee hunguriga codka (larynx), oo ah qaybta neefmareenka sare ee ku jira xadhkaha codka. Kurxintu sidaas darteed ma aha xubin gooni ah, ee waa muuqaal dibadeed oo ka dhasha qaabka carjawdaas.
Qaab-dhismeedka
Carjawdu waxay ka kooban tahay laba saxan oo carjaw ah oo midig iyo bidix ah, kuwaas oo ku kulma khadka dhexe. Meesha ay isku yimaadaan waxaa ka sarreeya jeex yar oo hoos u godan (thyroid notch). Kurxintu waa dhinaca kore ee kulankaas. Xadhkaha codka waxay ku dhegan yihiin gudaha carjawdan.
Kala duwanaanta ragga iyo dumarka
Inta badan, kurxintu way ka muuqataa ragga marka loo eego dumarka. Sababtu waxay la xiriirtaa isbeddellada qaan-gaarka: hoormoonnada lab (gaar ahaan testosterone) waxay kordhiyaan koritaanka hunguriga codka, xagalka carjawduna wuu yaraadaa, xadhkaha codkuna way dheeraadaan oo way qaro weynaadaan. Taasi waxay keentaa codka oo hoos u dhaca iyo barta oo si cad u soo baxda. Dumarka iyo carruurta dhexdooda, xagalku waa mid ballaadhan, muuqaalkuna waa yar yahay.
Muhiimadda caafimaad
Kurxintu waa calaamad muhiim u ah dhakhaatiirta marka la sameynayo qalliinno qoorta ah, sida furitaanka neefmareenka (tracheostomy) ama baaritaanka qanjirka kaadhka (thyroid gland), kaas oo ku yaal hoos iyo agagaarka carjawda. Qaar ka mid ah dadka waxay codsadaan qalliin lagu yareeyo muuqaalka kurxinta ama lagu kordhiyo, oo qayb ka noqda hab-raacyada beddelka muuqaalka jinsiga.