Laba iyo tobanaale
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
1 luqadood
Laba iyo tobanaale waa shakhsi bannaan (polygon) oo ka kooban laba iyo toban dhinac oo toosan iyo laba iyo toban gees. Waa qayb ka mid ah shakhsiyada dhinacyada badan leh, waxaana lagu magacaabaa luqadaha kale dodecagon. Magaca Af-Soomaaliga wuxuu raacayaa habka isla kan lagu sameeyo saddexaale iyo afaraale: tirada dhinacyada oo lagu daro dabagal.
Waxaa jira laba nooc oo waaweyn: mid caadi ah (regular) oo dhammaan dhinacyadiisu isle'eg yihiin xaggiisuna isle'eg yihiin, iyo mid aan caadi ahayn oo cabbirradiisu kala duwan yihiin. Sidoo kale waxaa loo kala saarayaa mid dhufan (convex) oo aan gees gudaha u leexanayn iyo mid godan (concave).
Sifooyinka xagasha
Wadarta xagasha gudaha ee shakhsi kasta oo laba iyo toban dhinac leh waa 1800 darajo, waayo qaacidadu waa (n − 2) × 180, halkaas oo n uu yahay tirada dhinacyada. Marka shakhsigu caadi yahay, gees kastaa wuxuu leeyahay 150 darajo, xagasha dibedda ee gees kastana waa 30 darajo. Wadarta xagasha dibeddu had iyo jeer waa 360 darajo.
Xariiqyada gudaha iyo simaanta
Tirada xariiqyada gudaha (diagonals) waxaa lagu xisaabiyaa n(n − 3) / 2, taasoo laba iyo tobanaale ka dhigaysa 54 xariiq. Laba iyo tobanaalaha caadiga ah wuxuu leeyahay laba iyo toban xariiq oo simaan ah (lines of symmetry) iyo wareeg-simaan darajadiisu tahay 12, taas oo la macno ah in marka 30 darajo la wareejiyo uu isku ekaansho ku soo noqdo.
Bedka iyo wareegga
Haddii dhinac kasta uu yahay a, bedka laba iyo tobanaalaha caadiga ah waxaa lagu helaa qaacidada 3(2 + √3)a², oo qiyaastii la mid ah 11.196a². Wareegga (perimeter) waa 12a. Laba iyo tobanaalaha caadiga ah waa la ku daabuli karaa goobo (circle) dhammaan geesihiisu taabanayaan, sidaas darteedna waa shakhsi wareeg-ku-xiran (cyclic).
Isticmaal
Qaabkan waxaa lagu arkaa naqshadaha dhismaha iyo qurxinta joomatariga ah, gaar ahaan farshaxanka Islaamiga ee ku salaysan qaybinta wareegga. Sidoo kale waxaa loo isticmaalaa qaabaynta lacagaha qaar iyo qalabka farsamada, sababtoo ah dhinacyada badani waxay u dhowaanayaan wareeg iyagoo weli leh geeso la qaban karo.