Labeen
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
100 luqadood

Labeen waa qaybta caanaha ee dufanku ku badan yahay, oo laga soocdo caanaha nuucyo kala duwan. Caanaha waxaa ku jira dufan yaryar oo qulqulaya (fat globules) oo culeys ahaan ka fudud biyaha caanaha; markaa marka caanaha la daayo ama makiinad lagu wareejiyo, dufankaas kor buu u soo baxaa ama gees ayuu isu soo ururiyaa. Qaybta soo ururtaa ayaa la yiraahdaa labeen, halka inta hartay lagu magacaabo caano dufan-yar.
Labeenka waxaa lagu isticmaalaa cunto-karinta iyo macmacaanka, sidoo kale wuxuu yahay walxaha aasaasiga ah ee subagga iyo qaar ka mid ah farmaajooyinka. Boqolleyda dufanka ku jirta labeenka ayaa go'aamisa magaca iyo isticmaalka; labeen dufan badan leh ayaa la sameyn karaa ka dib marka la garaaco, halka mid dufan yar loo isticmaalo kafee iyo maraq.
Sida loo soocdo
Habka ugu duugga ah waa in caanaha la dhigo weel deggan oo muddo la sugo. Dufanku kor buu u sabbeeyaa, kadibna qaadeed lagu qaadaa. Warshadaha casriga ah waxay isticmaalaan aalad wareegta oo si dhaqso ah u wareejisa caanaha (centrifuge). Xoogga wareegga ayaa kala saara qaybaha culeyska kala duwan leh, taasoo kordhisa saxnaanta boqolleyda dufanka la doonayo.
Nuucyada iyo dufanka
Suuqyada caalamiga ah waxaa lagu kala saaraa labeenka boqolleyda dufankiisa: kuwa dufan yar oo kafeega lagu daro, kuwa dhexdhexaadka ah, iyo kuwa dufanka badan ee garaacidda ku habboon. Marka labeen dufan badan leh la garaaco, hawo ayaa gudaha gasha, dufankuna wuxuu sameeyaa qaab adkaada oo xasilloon. Waxaa sidoo kale jira labeen la khamiiriyay (fermented) oo bakteeriyo lagu daray si uu dhadhan dhanaan u yeesho.
Isticmaalka iyo kaydinta
Labeenka waa cunto degdeg u xumaanaysa haddii aan la qaboojin. Warshaduhu waxay badanaa kulaylin (pasteurization) u geeyaan si ay u yareeyaan bakteeriyada ka dibna ku kaydiyaan qaboojiye. Nooc kulayl aad u sarreeya lagu daaweeyay ayaa muddo dheer sii jiri kara xitaa iyada oo aan la qaboojin ilaa la furo. Cunto-karinta, labeenka wuxuu maraqa u yeelaa qaab qaro weyn, wuxuuna dejiyaa dhadhanka basbaaska.
Dhaqanka Soomaalida
Beeraha iyo xoolo-dhaqatada Soomaaliyeed waxay caanaha geela, lo'da iyo idaha ka helaan dufan iyo subag guri lagu sameeyo. Habka guriga ee caadiga ah waa in caanaha la lulo ilaa dufanku isku soo ururo, kadibna dab lagu dhalaaliyo si subag lagu keydiyo muddo dheer. Magacyada iyo hab-samaynta way ku kala duwan yihiin gobollada.