Lafdhabar

Lafdhabar (yadhax) waa taxane lafo yaryar oo isku xigxiga oo ka bilaabma qoorta ilaa xanjada dabada. Lafahan mid kastaa waxaa loo yaqaan xubin laf-dhabar (vertebra). Waxay isku hayaan qaabka jidhka, waxayna u oggolaadaan in dhabarku foorarsado, dib u laalaado oo dhinacyada u leexdo.

Waxaa dhexda ka mara god dheer oo lagu magacaabo kanaalka laf-dhabarta, kaas oo ku dhex jira xudunta laf-dhabarta (spinal cord) — xarunta gudbisa fariimaha maskaxda iyo jidhka. Sidaas darteed lafdhabarku wuxuu isku daraa laba shaqo: taageerid jidhka iyo ilaalinta nidaamka neerfaha.

Qaybaha

Lafdhabarka aadanuhu wuxuu u kala baxaa shan qaybood: qoorta (cervical), laabta (thoracic) oo feedhaha ku dheggan yihiin, dhexda hoose (lumbar) oo lafaheedu waaweyn yihiin sababtoo ah culeyska ay qaadaan, xanjada (sacrum) oo lafo isku dhegay ah, iyo dabo-gaabka (coccyx). Tirada guud ee lafaha kala go'an waa 33 xubin marka la tiriyo kuwa isku dhegay, laakiin qaangaarnimada qaar way isku milmaan.

Dhismaha xubin laf-dhabar

Xubin kasta waxay leedahay jir gaaban oo wareegsan (body) oo culeyska qaada, iyo qaanso lafeed oo dhaadheer u leh (processes) oo muruqyada iyo seedaha ku dhegaan. Labada xubin ee isku xiga waxaa u dhexeeya suuf-lafeed (intervertebral disc) oo ka samaysan xuub adag iyo bartamaha jilicsan; wuxuu u shaqeeyaa sida gawaarida gargaarka gariirka.

Qaabka gees-ka-eegga

Marka dhinac laga fiiriyo, lafdhabarka qaangaarku ma aha mid toosan; wuxuu leeyahay afar qalloocaad oo isku beddelaya. Qalloocaadyadan waxay caawiyaan qaybinta culeyska iyo isku dheelitirka jidhka marka la istaago. Qalloocaad xad-dhaaf ah ama mid dhinac u janjeera waxaa loo aqoonsadaa xaalado caafimaad oo kala duwan, sida scoliosis (leexasho dhinac ah).