Lambar Tubaxan

Lambarka tubaxan (Ingiriisi: ternary numeral system) waa hab tirineed oo saldhigiisu yahay 3. Micnaha waxaa weeye in tiro kasta lagu qoro isticmaalka saddex astaan oo keliya: 0, 1 iyo 2. Tan waxaa ka duwan habka caadiga ah ee maalinlaha ah oo saldhiggiisu yahay 10 (toban astaan: 0 ilaa 9).

Sida habab kale oo saldhig leh, meel kasta oo astaan ah waxay leedahay qiime ku xiran booskeeda. Booska ugu midig waa 3⁰ (1), kan xiga 3¹ (3), kan xigana 3² (9), oo sidaas u socda. Tusaale ahaan, qoraalka tubaxan ee 102 wuxuu la mid yahay 1×9 + 0×3 + 2×1 = 11 marka lagu qoro saldhigga 10.

Beddelka saldhigyada

Si tiro saldhig-toban ah loogu beddelo tubaxan, waxaa si isdaba-joog ah loogu qaybiyaa 3, hadhaagana (0, 1 ama 2) waa la keydiyaa. Hadhaagyada marka laga akhriyo kan ugu dambeeya ilaa kan ugu horreeya waxaa laga helaa qoraalka tubaxan. Beddelka ka soo horjeeda waxaa lagu sameeyaa in astaan kasta lagu dhufto awoodda 3 ee booskeeda, kadibna la isugu geeyo.

Tubaxan dheelitiran

Nooc kale oo caan ah ayaa la yiraahdaa tubaxan dheelitiran (balanced ternary). Halkii la isticmaali lahaa 0, 1 iyo 2, waxaa la isticmaalaa qiimayaasha −1, 0 iyo +1. Faa'iidada ugu weyn waa in tirooyinka taban iyo kuwa togan si isku mid ah loo qoro iyada oo aan loo baahnayn calaamad gaar ah oo hor-taagan, isla markaana wareejinta (rounding) ay noqoto mid toos ah.

Adeegsiga iyo taariikhda

Kombuyuutarrada casriga ahi waxay ku shaqeeyaan saldhigga 2 (binary), maxaa yeelay laba-xaaladood ayaa fudud in koronto lagu matalo. Si kastaba, qaar ka mid ah tijaabooyinkii hore ee kombuyuutarada waxay isticmaaleen tubaxan dheelitiran. Sidoo kale, saldhigga 3 wuxuu ka soo muuqdaa xisaabta saafiga ah, gaar ahaan sharraxaadda kooxda Cantor, iyo qaar ka mid ah xujooyinka miisaanka (weighing puzzles) ee lagu kala saaro culays adigoo isticmaalaya miisaan laba-dhinac ah.