Laxaad
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
1 luqadood
Laxaad waa eray Af-Soomaali ah oo lagu tilmaamo xoog, awood ama tayo qoto dheer. Marka la yidhaahdo qof "laxaad leh", macnaha waa in uu leeyahay itaal ama karti la taaban karo. Marka la yidhaahdo hadal ama qoraal "laxaad leh", macnaha waa in uu leeyahay culays macne ah oo aan fudud ahayn.
Erayga waxaa badanaa laga heli kara luuqadda maanta, warfaafinta iyo maahmaahyada. Waxa uu shaqeeyaa sida magac (noun) oo la raaco tilmaan, tusaale ahaan "laxaadka jirka" ama "laxaad la'aan". Beddelkiisa xigga waxaa ka mid ah xoog, itaal, awood, tabar iyo firfircooni, in kastoo mid walba oo ka mid ah kuwaas leeyahay isticmaal gaar ah.
Macnaha iyo isticmaalka
Laxaad wuxuu labo dhinac leeyahay. Dhinaca jireed, waxa uu tilmaamaya itaal muuqda: qofka shaqo culus qaban kara ama xoolaha adkaysi leh. Dhinaca aan jireed ahayn, waxa uu tilmaamaya qoto-dheeraan macne: qoraal, doodd ama caddayn oo saldhig adag leh. Sidoo kale waxaa la isticmaali karaa marka laga hadlayo dareen ama kalsooni: "laxaad la'aan" waxay muujin kartaa daal ama niyad-jab.
Qaab-dhismeedka erayga
Laxaad wuxuu ka kooban yahay laba xarfood-koox oo Af-Soomaali caadi ah, wuxuuna leeyahay dhawaaq dheer 'aa' oo dhexda ah. Sida ereyo kale oo badan, waxaa lagu samayn karaa jumlado tilmaameed adigoo raacinaya '-leh' ama '-la'aan'. Ma laha si caadi ah qaab ficil ah oo si weyn loo isticmaalo; badanaa waxaa lagu tilmaamaa iyadoo la raacinayo ficillo kale sida "laxaad yeelasho" ama "laxaad u yeelay".
Isticmaalka magac ahaan
Sida ereyo kale oo macne fiican leh, Laxaad waxaa isticmaalay hay'ado, wargeysyo, iyo mashruucyo magac ahaan, iyadoo laga faa'iidaysanayo macnaha xoog iyo awood. Sidoo kale waxaa marmar loo bixiyaa magac shaqsi ah.