Liithiyaam

Liithiyaam (astaanta kiimikada Li) waa curiye kiimikaad ah oo lambarkiisa atoomigu yahay 3. Waxa uu ka mid yahay kooxda birta alkali (alkali metals), taas oo ah birta si dhaqso ah ugu falgasha biyaha iyo hawada. Liithiyaam waa birta ugu culeyska yar ee la yaqaan; waa uu ka fudud yahay biyaha, sidaas darteed wuu ku dul sabbeeyaa.

Sababtoo ah falgal-badnaantiisa, dabeecadda kuma jiro isagoo keligiis ah. Waxa laga helaa macdano iyo biyo milix leh, gaar ahaan barkado cusbo leh oo ku yaal aagag qalalan. Isticmaalkiisa ugu weyn ee maanta waa baytariyada Li-ion ee taleefannada, kombuyuutarrada iyo baabuurta korontada.

Sifooyinka jireed iyo kiimikaad

Liithiyaam waa bir cad oo silfariga u eg, jilicsan oo mindi lagu jari karo. Marka hawada la geliyo, dusha sare waxaa ka samaysma lakab madoobaada. Sidaas awgeed waxaa badanaa lagu kaydiyaa saliid ama gaas aan falgalin. Marka biyaha lagu rido wuxuu soo saaraa gaaska haydarojiin iyo xal alkali ah. Ololkiisa midab guduud-cas ah ayuu leeyahay, taas oo lagu aqoonsan karo baaritaan ololka lagu sameeyo.

Isha iyo soo saarista

Laba hab oo waaweyn ayaa loo soo saaraa. Midka koowaad waa in biyaha milixda leh ee dhulka hoostiisa la soo saaro, kadibna qorraxda lagu uumiyo balliyo ballaadhan ilaa uu xaddiga liithiyaamku kordho, ka dibna kiimiko lagu saafeeyo. Midka labaad waa macdanta dhagaxa ah — gaar ahaan spodumene — oo la qodo, la shiido oo la farsameeyo. Dalalka ay soo saaristu ku badan tahay waxaa ka mid ah Ustaraaliya, Shili, Arjentiin iyo Shiinaha, halka Shiinuhu uu haysto qayb weyn oo ka mid ah tafatirka warshadeed.

Baytariyada

Baytariyada liithiyaam-ion waxay ku shaqeeyaan gudbinta atamyada liithiyaam ee kharuubadaysan (ions) inta u dhaxaysa laba dhinac oo elektarood ah. Marka la buuxinayo, ion-ku wuxuu u dhaqaaqaa dhinaca anode-ka; marka koronto laga qaadanayo wuu soo noqdaa. Tamarta ay meel yar ku kaydin karaan ayaa sabab u ah in loo doorto qalabka gacanta iyo gaadiidka korontada. Waxaa jira caqabado la xiriira kulaylka, badbaadada iyo dib-u-warshadaynta.

Isticmaal kale

Milixaha liithiyaam, gaar ahaan liithiyaam karboneet, waxaa loo isticmaalaa daaweynta xaaladda maskaxda ee bipolar-ka si loo yareeyo soo noqnoqoshada xaaladaha korka iyo hoosta. Isticmaalkaas waxaa lagama maarmaan u ah cabbiraadda heerka dhiigga, maxaa yeelay farqiga u dhexeeya qadarka waxtarka leh iyo mid dhib keena waa mid yar. Warshadaha kale, liithiyaam waxaa loogu daraa muraayadaha iyo seeraamikada si ay kulaylka ugu adkaystaan, iyo saliidaha mishiinnada (grease) ee kulaylka sarreeya.