Lira-da Turkiga
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
1 luqadood
Lira-da Turkiga (Turkish: Türk lirası) waa lacagta rasmiga ah ee dalka Turkiga. Waxaa lagu calaamadeeyaa koodhka caalamiga ah ee TRY, waxaana loo kala qaybiyaa 100 qaybood oo la yiraahdo kuruş. Bangiga Dhexe ee Jamhuuriyadda Turkiga (TCMB) ayaa ah hay'adda kaliya ee daabacda warqadaha lacagta oo maamusha siyaasadda lacagta.
Lira-da waxaa sidoo kale loo isticmaalaa Waqooyiga Qubrus (Qubrus Turkiga), oo ah gobol si weyn ugu tiirsan dhaqaalaha Turkiga. Sicirka lira-da wuxuu ku socdaa nidaam sabbaynaya (floating), taas oo micnaheedu tahay in suuqa sarrifka uu qiimaha go'aamiyo, in kastoo bangiga dhexe uu marmar faragelin sameeyo.
Taariikh kooban
Lira-du waxay asal ahaan ka soo jeedaa lacagtii Boqortooyadii Cusmaaniyiinta, waxaana Jamhuuriyadda Turkiga ee la aasaasay 1923 ay sii wadatay isticmaalkeeda. Erayga 'lira' wuxuu isku xidhan yahay ereyada Yurub ee ka soo jeeda 'libra', oo asal ahaan tilmaamayay miisaan qadaadiic.
Dib-u-qiimeynta 2005
Sannadihii 1980-meeyadii ilaa 1990-meeyadii, sicir-bararka sare wuxuu keenay in qiimaha lira-du hoos u dhaco oo lacago waaweyn oo tirooyin badan leh la wareejiyo. Sannadkii 2005-ta ayaa la sameeyay dib-u-qiimeyn (redenomination): eber lix ah ayaa laga jaray, sidaas awgeed hal milyan oo lira oo hore waxay noqotay hal lira oo cusub. Muddo kooban waxaa la isticmaalay magaca 'Lira-da Cusub ee Turkiga' (YTL), kadibna dib loogu noqday magaca caadiga ah ee lira.
Calaamadda ₺
Sannadkii 2012-ka ayaa bangiga dhexe soo bandhigay calaamad gaar ah oo lira-da loogu talagalay, ₺, oo ah xarafka L oo laba xarriiqood oo jiirsan lagu daray. Ka hor taas, waxaa loo isticmaali jiray soo-gaabinta TL. Calaamaddan cusub ayaa ku jirta nidaamyada kombiyuutarka ee Unicode.
Xaaladda dhaqaale ee dhawaan
Tan iyo bartamihii 2010-meeyadii, lira-du waxay la kulantay hoos u dhac joogto ah marka la barbardhigo doollarka Maraykanka iyo Yuuroga. Sababaha caadi ahaan la sheego waxaa ka mid ah sicir-bararka sare, kala duwanaanshaha ku saabsan madax-bannaanida bangiga dhexe, iyo khilaafka ku saabsan heerarka dulsaarka. Dawladdu iyo bangiga dhexe waxay isku dayeen habab kala duwan, oo ay ku jiraan kayd-hayn sarrifeed iyo hindiseyaal loogu talagalay in dadka lagu dhiirrigeliyo inay lacagtooda ku hayaan lira.