Lithium
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
1 luqadood
Lithium waa curiye kiimikaad ah oo astaantiisu tahay Li, lambarka atamigana uu yahay 3. Waa birta ugu fudud ee la yaqaan, waxna wuxuu ka fudud yahay biyaha, sidaas darteed wuu ku dul sabbeeyaa. Wuxuu ka mid yahay kooxda birta alkali ah, taasoo la micno ah inuu si dhaqso ah ugala falgalo hawada iyo biyaha.
Sababtoo ah falgalkiisa xoogga leh, lithium dabiiciga looma helo isagoo keligiis ah. Waxaa laga soo saaraa macdano dhagax ah sida spodumene, iyo sidoo kale biyaha milixda leh ee harooyinka qallalan (brine) ee ku yaal aagagga sare ee Koonfurta Ameerika iyo meelo kale.
Sifooyinka jireed
Lithium waa bir cad-silvery ah oo jilicsan, mindi lagu jari karo. Marka la shido waxay bixisaa midab guduud-casaan ah, taasoo lagu aqoonsado shaybaarrada. Waxaa lagu keydiyaa saliid ama gaas aan falgal lahayn si aan hawada uga qudhmin. Waxay leedahay awood sare oo elektro-kiimiko ah, taasoo ka dhigaysa mid ku habboon keydinta tamarta.
Isticmaalka baytariyada
Isticmaalka ugu weyn ee maanta waa baytariyada lithium-ion. Waxaa laga helaa taleefannada gacanta, kombuyuutarrada, iyo baabuurta korontada. Baytariyadan waxay keydiyaan tamar badan miisaan yar, waana la dallaci karaa marar badan. Baahida baabuurta korontada ayaa sare u qaadday dalabka lithium sannadihii dambe, waxayna dowladaha qaar u aqoonsadeen macdan istaraatiiji ah.
Isticmaal kale
Milixaha lithium waxaa loo isticmaalaa daawaynta xanuunka maskaxda ee bipolar disorder, halkaas oo ay yareeyaan isbeddellada xagjirka ah ee niyadda. Sidoo kale waxaa lagu daraa dhalada iyo seeramikada si loo yareeyo balaadhinta kulaylka, iyo shaxamka (grease) ee farsamada.
Soosaarka iyo arrimaha deegaanka
Soosaarka lithium ee brine-ka wuxuu u baahan yahay in biyaha milixda leh la qaado oo qorraxda lagu uumiyo balliyo waaweyn, hab qaadanaya bilo. Habkaasi wuxuu isticmaalaa biyo badan, waxaana beeraleyda iyo bulshooyinka deegaanka ee aagagga engegan ay ka dhex dhalatay muran ku saabsan qaybsiga biyaha. Macdanta dhagaxa ah waxay u baahan tahay tamar iyo kiimiko badan oo saafinta ah.