Lo'gesi

Lo'gesi (Syncerus caffer), oo sidoo kale loo yaqaan gesi ama gisi, waa xayawaan duurjoog ah oo ka mid ah qoyska bovidae — kooxda ay ka tirsan yihiin lo'da, riyaha iyo idaha. Wuxuu ku nool yahay qaybo badan oo ka mid ah Afrika ee Sahaaraha ka hooseeya, gaar ahaan berrimaha caws leh, kaymaha iyo agagaarka biyaha. Isaga oo aan la barin (domesticate) noqon, wuxuu ka duwan yahay lo'da guriga ee dadku dhaqdaan.

Lo'gesigu waa xayawaan waaweyn oo culus, jidh xoog leh iyo geesas qaro weyn leh. Ragga geesahoodu waxay salka ku wada xiran yihiin, iyagoo sameeya xarig adag oo madaxa dushiisa ah, taasoo hub ka mid ah difaaca. Waa xayawaan caws-cuna (herbivore) oo daaqa caws, oo inta badan biyo u baahan maalin walba.

Muuqaal iyo jir-dhis

Dhogorta lo'gesigu waxay u dhaxaysaa madow, buluug-madoobaad iyo casaan-bunni, iyadoo ku xiran deegaanka iyo nooca hoosaadka. Noocyada kaymaha Galbeed iyo Bartamaha Afrika ku nool ayaa caadi ahaan ka yaryar oo midab ka casaansan noocyada dhulka bannaan ee Bariga iyo Koonfurta Afrika. Ragga ayaa ka waaweyn dheddigga, geesahooduna way ka dhumuc weyn yihiin.

Dabeecad bulsheed

Lo'gesigu wuxuu ku noolaadaa kooxo, mararka qaarna kooxuhu aad bay u tiro badnaadaan. Kooxdu waxay leedahay habdhaqan is-difaac ah: marka libaax ama ugaadhsade kale weeraro, lo'gesiyada waaweyni waxay ku wareegaan dhallaanka. Ragga da'da weyn ee kooxda ka baxa ayaa keligood ama laba-saddex ah wada socda.

Xiriirka bini'aadamka

Lo'gesigu waa mid ka mid ah xayawaanka ugu halista badan ee Afrika marka la dhaawaco ama la cabsi galiyo, waana sababta ugaadhsadayaashu tixgeliyaan si taxaddar leh. Sidoo kale wuxuu qaadi karaa cudurro sida bovine tuberculosis iyo kuwo kale oo ku faafi kara lo'da la dhaqdo, taasoo maamulka xayawaanka duurjoogta ah iyo xoolo-dhaqashada isku dhex mara.