LTE (isgaarsiin)

LTE (Long Term Evolution, oo macnihiisu yahay "horumar muddo-dheer ah") waa hab-tignoolajiyeed shabakadaha teleefanka gacanta oo loogu talagalay gudbinta xogta xawaare sare leh. Waxaa qaabeeyay ururka 3GPP, oo ah urur farsamo oo dejiya heerarka shabakadaha mobilada. LTE badanaa waxaa loogu yeeraa "4G", in kastoo qeexitaanka farsamada ee jiilka afraad uu ku xiran yahay shuruudo xawaare oo LTE-gii hore aanu si buuxda u gaarin.

Sida ugu weyn ee LTE uga duwan yahay farsamooyinkii ka horreeyay (sida GSM iyo UMTS) waa in dhammaan gudbinta ay ku dhisan tahay xog-koobab IP ah (packet switching). Taasi waa in codka iyo xogtaba loo qaado hab isku mid ah, halkii laga isticmaali jiray waddo gaar ah oo codka u leh (circuit switching).

Aasaaska farsamada

LTE waxay isticmaashaa habka OFDMA (orthogonal frequency-division multiple access) marka xogta laga soo dirayo saldhigga loo dirayo teleefanka (downlink), halka jihada kale (uplink) ay isticmaasho SC-FDMA, oo yaraysa isticmaalka batteriga. Waxay sidoo kale ku tiirsan tahay MIMO, oo ah adeegsiga anteeno badan oo isku mar shaqeeya si loo kordhiyo awoodda gudbinta.

Ballaadhka kanaalka (bandwidth) wuxuu noqon karaa qaabab kala duwan, tusaale ahaan 1.4, 3, 5, 10, 15 iyo 20 MHz. Waxay shaqaysaa laba qaab: FDD, oo labada jiho kanaalo kala duwan isticmaalaan, iyo TDD, oo isku kanaal wakhti la qaybsan ku isticmaalaan.

Dhismaha shabakadda

Qaybta raadiyaha waxaa lagu magacaabaa E-UTRAN, waxayna ka kooban tahay saldhigyo la yiraahdo eNodeB. Xudunta shabakadda waa EPC (Evolved Packet Core), oo maamula aqoonsiga isticmaalaha, socodka xogta iyo u gudbinta internetka. Dhismuhu waa mid fidsan (flat), taas oo yaraysa daahitaanka (latency).

Cod iyo horumarinta

Maadaama LTE aanay lahayn waddo cod gaar ah, wicitaannada waxaa lagu qaadaa laba hab: VoLTE, oo codka IP ku maraya shabakadda LTE, ama CSFB (circuit-switched fallback), oo teleefanka dib ugu celiya shabakadda 3G ama 2G marka wicitaan la sameeyo. Nooca hore ee la horumariyay, LTE-Advanced, wuxuu ku daray isku-darka kanaalada (carrier aggregation) iyo hagaajin MIMO ah.

Meesha ay ka buuxiso taariikhda

LTE waxay noqotay aasaaska internetka mobilada ee tobanaadkii 2010-ka, waxayna fududaysay isticmaalka fiidiyowga socodka ah iyo adeegyada xogta ku tiirsan. Marka 5G la keenay, shabakado badan ayaa isticmaala qaab isku dhafan (non-standalone), oo 5G-ga uu ku tiirsan yahay xudunta LTE.