M (xaraf)
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
155 luqadood

M waa xarafka saddex iyo tobnaad ee alifbeetada Laatiinka ee casriga ah. Waxaa loo qoraa laba qaab: qaabka weyn (M) iyo qaabka yar (m). Inta badan luqadaha isticmaala alifbeetada Laatiinka, waxaa lagu matalaa dhawaaqa 'nasal' ee bushimaha, oo ah dhawaaqa hawada sanka ka soo baxdo iyadoo labada bushimood isku xidhan yihiin.
Qaabka xarafku wuxuu ka kooban yahay saddex ama afar xariiq oo toosan oo isku xidhan, taasoo ka dhigaysa mid ballaadhan marka la barbar dhigo xuruufta kale. Sababtaas awgeed, farsamada daabacaadda iyo naqshadaynta khadadka, M badanaa waa xarafka ugu ballaadhan, waxaana loo isticmaalaa cabbir la yidhaahdo 'em' oo lagu qiyaaso ballaca xarfaha.
Taariikhda qaabka
Asalka xarafka waxaa laga soo raad-joogaa calaamado hore oo Semitic ah oo matalayay biyo, oo lagu magacaabi jiray 'mem'. Qaabkeedu wuxuu ahaa xariiq mowjad u eg. Giriiggu waxay ka sameeyeen xarafka 'mu' (Μ, μ), Laatiinkuna wuxuu ka soo qaatay dariiqa Giriigga iyo Itaaliga hore. Marka la maro qarniyada, xariiqihii mowjadaha ahaa waxay isu beddeleen xariiqyo toosan oo qumman.
Dhawaaqa
Luqadaha badankood, M waxay matashaa dhawaaqa /m/. Af-Soomaaliga, M waa shibbane caadi ah oo ka muuqda bilowga, dhexda iyo dhammaadka erayada, tusaale ahaan 'macallin', 'samee' iyo 'qalin' oo kale. Luqadaha qaar, M ku xigta shibbane kale waxay beddeli kartaa nooca dhawaaqa ee ku xiga, taasoo ah isbeddel af-lahaanshaha caadi ah.
Isticmaalka calaamadeed
M waxay u taagan tahay 1000 nidaamka tirooyinka Roomaanka. Cilmiga fiisigiska iyo cabbiraadda, m waxay astaan u tahay 'mitir' halka M loo isticmaalo horgale macnihiisu yahay malyan (mega). Xisaabta iyo kombiyuutarka, M waxaa lagu magacaabaa qaybo kala duwan oo cabbir ah, sida megabyte. Sidoo kale, magacyada shirkadaha, sumadaha iyo raadiyaha, M waxay ka mid tahay xarfaha ugu badan ee la isticmaalo.