M16 (qori)

M16 waa qori dagaal (assault rifle) uu Mareykanka u qaatay ciidamadiisa laga bilaabo qeybtii dambe ee 1960-meeyadii. Waxaa loo sameeyay xabbad yar oo xawli sare leh, oo lagu magacaabo 5.56×45 mm. Qorigu wuxuu shaqeeyaa gaas ahaan: qeyb ka mid ah gaaska ka baxa xabbadda la ridayo ayaa dib loo celiyaa si loo furo oo loo xiro qeybta dhalada (bolt), taasoo qorigu isku buuxiyo xabbadda xigta.

Naqshadeynta asaasiga ah waxay ka soo jeeddaa AR-15 ee Eugene Stoner iyo shaqaalihii shirkadda ArmaLite. Xuquuqda naqshadda ayaa markii dambe loo iibiyay Colt, kaasoo qorigii u soo saaray ciidamada Mareykanka. Astaamaha muuqda waxaa ka mid ah isticmaalka biraha khafiifka ah iyo balaastikada (polymer) ee jeexdinta iyo garabka, iyo qaabka gacanta-qabsiga ee sare ku yaal.

Qaabka shaqada

M16 wuxuu isticmaalaa saanad (magazine) laga dhex mariyo hoosta qorigga. Nuucyada hore waxay lahaayeen saanad 20 xabbad qaadaya, kadib waxaa caan noqday saanadaha 30 xabbad. Doorashada ridista waxay leedahay saddex ama laba hab: joogsi (safe), mid-mid (semi-automatic), iyo mid xawaare sare ah — nuucyada qaar waa buuq oo joogto ah (automatic), qaar kalena waa saddex-xabbad-goos (burst). Waalidka qorigga waa uu adeegsan karaa iftiin-tilmaame, muraayad, iyo qalab kale marka reyl (rail) lagu daro.

Nuucyada

Nuucyada waaweyn waxaa ka mid ah M16A1, oo lagu daray isbeddello lagu hagaajinayo nadaafadda iyo isticmaalka; M16A2, oo lahaa jeexdin adag, muraayad la beddeli karta, iyo hab saddex-xabbad ah; iyo M16A4, oo lahaa reyl sare ah oo qalab elektaroonig ah lagu dhejiyo. Nuucyo gaagaaban oo isla qoysku ah waxaa ka mid ah CAR-15 iyo M4 carbine, kuwaas oo isticmaalka gawaarida iyo goobaha cidhiidhiga ah ku habboon yihiin.

Isticmaal iyo faafitaan

M16 wuxuu si ballaaran u soo galay adeeg intii lagu jiray dagaalkii Vietnam. Bilowgii waxaa laga cabanayay in qorigu si dhaqso ah u istaago haddii aan si joogto ah loo nadiifin, arrin lala xiriiriyay nuuca baaruudda la isticmaalayay, tababarka nadaafadda, iyo dhamaystirka qeybaha gudaha. Isbeddellada xiga ayaa yareeyay dhibaatooyinkaas. Kadib, qorigu wuxuu noqday mid ay dalal badan iyo ciidamo badan adeegsadaan, halka xabbadda 5.56 mm ay noqotay mid caadi ah oo hay'adaha milatari badan ay wadaagaan.