Magnolia

Magnolia waa genus (koox nooc-jinsi) geedo iyo geedo yaryar oo ka tirsan qoyska Magnoliaceae. Waxaa lagu garto ubaxyo waaweyn oo keli ah, oo midab caddaan, casaan-khafiif, huruud ama guduud leh. Nooc kasta oo Magnolia ah wuxuu leeyahay caleemo adag oo qaab-fudud ah, iyo ubax aan lahayn kala-soocid cad oo u dhexeeya caleemaha ubaxa (sepal) iyo balbalada ubaxa (petal); halkii waxaa loo yaqaan 'tepal'.

Magnolia waxay ka mid tahay dhirta ubaxa leh ee soo jireenka ah; fosil-yo Magnoliaceae ah waxaa laga helay lakabyo aad u duugoobay, taas oo tusaale looga dhigo dhirta ubaxa hore. Genus-ka waxaa lagu magacaabay Pierre Magnol, oo ahaa cilmi-baare dhirta reer Faransiis oo qarniyadii 17-aad iyo 18-aad noolaa.

Faafitaan iyo deegaan

Noocyada Magnolia waxay ku badan yihiin laba gobol oo kala fog: Aasiya bari iyo koonfur-bari (Shiinaha, Jabaan, Kuuriya, Himalaya, Indochina) iyo Ameerika (bariga Mareykanka, Mexico, Kariibiyaanka iyo qaybo ka mid ah Ameerika Koonfureed). Kala-fogaanta noocyada waxay ka mid tahay tusaalooyinka faafitaanka la yiraahdo 'disjunct' — koox isku mid ah oo ku nool laba meel oo aan isku xirneyn. Inta badan noocyada waxay ku nool yihiin keymo qoyan oo dhulka hooseeya ilaa buuraha dhexe.

Astaamaha dhirta

Qaar ka mid ah noocyada waa dhir caleen-daadsha (caleemaha jiilaalka ay ridaan), qaarna waa dhir caleen-joogto ah. Ubaxa wuxuu leeyahay tiro badan oo stamen iyo carpel ah oo si wareeg ah ku dhegan tiir dhexe; kani waa astaan lagu tilmaamo dhirta ubaxa qadiimiga ah. Miraha waxay sameeyaan qaab kokobaan ah (aggregate fruit) oo marka bislaado ka soo baxa iniino midab casaan ama guduud leh, oo shimbiro badanaa qaadaan.

Suurxidhitaan iyo baaritaan

Tirada noocyada Magnolia waa mowduuc taxaddar leh; cilmi-baarayaal qaar waxay genus-yo hore u kala duwanaa (sida Michelia iyo Manglietia) ku daray Magnolia, taas oo tirada kordhisay. Sababtaas, tirooyinka lagu sheego buugaagta kala duwan isku mid ma aha, oo waxay ku xiran yihiin habka kala-soocidda la raacayo.

Isticmaal

Magnolia waxaa si weyn loo beeraa beeraha quruxda iyo waddooyinka magaalooyinka, gaar ahaan noocyada ubaxooda hore u soo baxa ka hor caleemaha. Dhaqanka caafimaadka dhaqameed ee Shiinaha, qolofta iyo burooyinka ubaxa noocyada qaar waa la isticmaalay. Sidoo kale, alwaaxda noocyada Ameerika Waqooyi waxaa loo adeegsaday alaab guri iyo qoryo dhisme.