Magnoliaceae
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
64 luqadood
Magnoliaceae waa qoys (family) dhir ubax leh oo ay ku jiraan geedo waaweyn iyo geedo yaryar. Waxaa ugu caansan hidde-tirsiga Magnolia, oo af-Ingiriisi lagu magacaabo magnolia, af-Turkigana loo yaqaan manolya. Qoyskan waxaa lagu tiriyaa dhirta ubaxa leh ee qaab-dhismeedkoodu yahay mid hore, taas oo micneheedu yahay in astaamaha ubaxa ay muujinayaan qaab aan aad u kala qaybsanayn marka la barbar dhigo qoysas kale oo dambe soo baxay.
Dhirta qoyskan ubaxyadoodu waa waaweyn oo keli-keli u soo baxa. Qaybaha ubaxa — sepal-ka (caleemaha ilaaliya) iyo petal-ka (caleemaha midabka leh) — badanaa isku eg yihiin, waxaana la isticmaalaa ereyga tepal. Stamen-yada (qaybaha lab) iyo carpel-yada (qaybaha dheddig) waa tiro badan yihiin, waxayna ku dhejisan yihiin dhidib dheer oo qaab-baloon ah oo la yiraahdo receptacle. Midhuhu waxay noqdaan koox isku dhegan oo abuurku ka soo laalaado xarig cad marka ay bislaadaan.
Kala qaybsanaanta iyo hidde-tirsiyada
Magnoliaceae waxay leedahay dhowr hidde-tirsi, kuwaas oo Magnolia uu yahay kan ugu weyn oo ugu ballaaran. Liriodendron, oo la yaqaan geedka tuulip-ka, waa hidde-tirsi kale oo si cad looga sooci karo qaabka caleentiisa oo dhamaadku goynan yahay. Cilmi-baarayaasha qaarkood waxay hidde-tirsiyada yaryar ee kale ku daraan Magnolia, sidaas darteed tirada hidde-tirsiyada la aqbalay way kala duwan tahay qoraalada.
Meelaha ay ka baxaan
Qoyskan waxaa laga helaa laba gobol oo kala fog: bariga Aasiya iyo koonfur-bari Aasiya, iyo Ameerikada Woqooyi iyo Koonfureed. Kala-goynta noocan oo kale ah waxaa loo arkaa calaamad muujinaysa in dhirtu hore u fidsanayd meelo ka ballaaran, kadibna ay ku koobantay laba gobol oo kaydka ah. Inta badan waxay ku baxaan kaymaha qoyan ee cimilada dhexdhexaadka ah iyo kuwa kulaylaha ah.
Wax-ku-oolnimo iyo isticmaal
Magnolia-yada badan waxaa lagu beeraa beeraha iyo waddooyinka magaalada sababtoo ah ubaxyadooda waaweyn. Noocyada qaar alwaaxdooda ayaa loo isticmaalaa alaab-guri. Dhaqamada dawooyinka dhaqameed ee Aasiya, jeexjeexa qaar ka mid ah noocyada waa laga sameeyaa dawooyin. Noocyo badan oo duurjoogta ah ayaa halis ugu jira jarista kaymaha iyo isbeddelka deegaanka.