Malawad

Malawad (Ingiriisi: rectum) waa qaybta ugu dambeysa ee mindhicirka weyn (colon), oo ku xirta mindhicirka sigmoid-ka dhinaca sare iyo dabada (anus) dhinaca hoose. Waa tuubo muruq iyo xuub ka samaysan, oo ku taal gudaha miskaha (pelvis), hor-hore ka dambeeya lafta sacrum-ka.

Shaqada malawad waxay ku salaysan tahay kaydinta uumiga ama saxarada ka timid mindhicirka, iyo bixinta calaamad dareen ah marka gidaarkiisa fidmo. Fidintaas waxay kicisaa dareenka baahida musqusha, waxaana ka dib socda habka kicinta saxaro-bixinta (defecation), oo ay ka qaybqaataan laba lakab ee sphincter-ka dabada: mid aan talada lahayn (gudaha) iyo mid la maamuli karo (dibadda).

Qaab-dhismeedka

Malawad waxa uu leeyahay gidaar afar lakab ah: mucosa (xuubka gudaha), submucosa, lakabyo muruqa caatada ah, iyo lakab dibadda ah. Gudaha waxa ku yaal duudduubyo ku dhaadhacsan oo la yiraahdo duudduubyada malawad (transverse rectal folds), kuwaas oo caawiya taageeridda waxa ku jira. Qaybta ugu dambeysa oo ka ballaaran waxaa loo yaqaan ampulla, halkaas oo kaydinta badi ka dhacdo. Xuubka gudaha waa mid columnar ah oo qanjidho leh, isaga oo isu beddela xuub kale marka la gaaro xariiqda dentate ee agagaarka dabada.

Dhiigga iyo dareenka

Dhiigga malawad waxaa u keena xidido ka soo baxa halbowlaha mindhicirka hoose iyo halbowlayaasha gudaha miskaha. Xididada dhiigga soo celiya waxay isku xirmaan hab labo-geesood ah: qaar dhiigga u wada beerka (nidaamka portal-ka), qaar kalena si toos ah dhiigga guud. Dareenka qaybta sare wuxuu ka yimaadaa nerve-yada autonomic ah, taasoo keenaysa in xanuunka aan si sax ah loo hagaan; qaybta hoose ee agagaarka dabada waxay leedahay dareen soomaatik ah oo xanuunka si cad u sheega.

Baaritaan iyo caafimaad

Malawad waa qayb si fudud loo baari karo. Waxaa jira baaritaanka farta ee malawad, iyo baaritaanka qalabka indhaha leh sida proctoscopy, sigmoidoscopy iyo colonoscopy. Xanuunnada badan ku dhaca waxaa ka mid ah bawaasiirka (hemorrhoids), dildilaacyada dabada (anal fissure), godadka nabarka (fistula), barar-jiritaanka mindhicirka (proctitis), iyo kansarka malawad oo ka mid ah kansarrada caadiga ah ee mindhicirka weyn. Sidoo kale malawad waxaa marmar loo isticmaalaa marin daawo la geliyo (suppository, enema) marka afka aan la isticmaali karin.