Maqal

Maqal waa mid ka mid ah dareennada, kaas oo noolaha ku ogaado dhawaaqa. Dhawaaqa asal ahaan waa mawjado cadaadis ah oo ku socda hawada, biyaha ama walxo adag. Dhegta ayaa mawjadahaas u beddesha calaamado dareen-xidhmo (nerve signals), kadibna maskaxda ayaa fasirta.

Maqalka waxaa lagu qiyaasaa laba shay: xoogga dhawaaqa (loudness), oo lagu cabbiro desibel (dB), iyo dhererka mawjadda ama tirada ku-celcelinta (frequency), oo lagu cabbiro hertz (Hz). Dadka caafimaadka qaba badanaa waxay maqlaan dhawaaqyo u dhexeeya qiyaastii 20 Hz ilaa 20,000 Hz, laakiin xadka sare wuu yaraada marka qofku da'aysto.

Qaybaha dhegta

Dhegta waxay saddex qaybood leedahay. Dhegta dibadda (auricle iyo marinka dhegta) waxay ururisaa dhawaaqa oo u dirtaa xuubka dhegta. Dhegta dhexe waxay ka kooban tahay saddex laf yaryar oo dhawaaqa xoojiya kuna gudbiya. Dhegta gudaha waxay ku jirtaa cochlea, oo ah qaab-wareeg biyo ku jira, halkaas oo unugyo timo-leh (hair cells) mawjadaha u beddelaan calaamado korantada ah.

Habka fasiridda maskaxda

Calaamadaha ka soo baxa cochlea waxay ku socdaan xidhidda maqalka (auditory nerve) ilaa qaybaha maskaxda ee dhawaaqa fasira. Maskaxdu waxay isbarbar dhigtaa waqtiga iyo xoogga dhawaaqa gaaray labada dheg, taasina waxay suurtogal ka dhigaysaa in qofku garto jihada dhawaaqa ka yimid.

Isbeddelka maqalka

Maqalka wuu yaraan karaa sababo kala duwan: da', dhawaaq xoog leh oo mudo dheer la maqlay, caabuq, dawooyin qaar, ama arrimo abtirsiin ah. Marka unugyada timo-lehi waxyeelloobaan, badanaa dib uma soo cusboonaadaan. Waxaa jira qalab lagu taageero maqalka, sida hearing aid iyo cochlear implant.