Masaajid

Masaajid (Carabi: مسجد, masjid) waa goob loo dhisay in lagu tukado salaadda Muslimiinta. Erayga asalkiisu wuxuu ka yimid falka Carabiga ah ee "sujuud" oo micnihiisu yahay in wejiga dhulka la dhigo, taasoo ah qaybta ugu muuqata ee salaadda. Sidaas darteed macnaha erayga wuxuu tilmaamayaa meesha lagu sujuudo.

Masaajidyadu waxay ka kala duwan yihiin qaab-dhismeed iyo cabbir: qaar waa qol yar oo tuulo ku yaal, qaarna waa dhismayaal waaweyn oo kumanaan qof qaada. In kasta oo qaabku kala duwan yahay, waxaa badanaa la wadaagaa astaamo shaqo leh sida jihada salaadda iyo goobta weedhaha lagu jeediyo.

Qaybaha caadiga ah ee dhismaha

Mixraab waa god ama meel gunta darbiga ah oo tilmaamaysa qiblada, taasoo ah jihada Kacbada ee Maka. Minbar waa jaranjaro ama kursi sare oo khudbadda Jimcaha laga jeediyo. Sax-nada ama barxadda ayaa badanaa hor taal, halka meel biyo leh loogu talagalay weyseysiga. Minaarad (mi'dhanad) waa tiir dheer oo taariikh ahaan adaanka laga qaadi jiray; maanta badanaa waxaa la isticmaalaa qalab cod-weyneeye ah.

Gudaha masaajidka guud ahaan lagama helo sawirro ama taallo wax nool matalaya. Meelaha la qurxiyo waxaa loo isticmaalaa far-qoraal (khat), naqshado geometeri ah iyo qaabab dhir ku salaysan. Sagxadda badanaa waxaa lagu goglaa roog si loo fududeeyo sujuudda.

Shaqada bulshada

Marka lagu daro shanta salaadood ee maalintii, masaajidku wuxuu xarun u yahay salaadda Jimcaha oo khudbad la socoto. Waxaa sidoo kale badanaa lagu qabtaa dars diimeed, xafid Quraan, iyo shirar bulsho. Meelo badan masaajidku wuxuu la shaqeeyaa dugsi Quraan ama maktabad, waxaana laga maamulaa zakada iyo gargaarka la isu geeyo. Imaamku wuxuu hoggaamiyaa salaadda, mu'addinkuna wuxuu qaadaa adaanka.

Taariikh iyo faafitaan

Masaajidka ugu horreeya ee taariikhda lagu xusay waxay la xiriiraan bilowgii Islaamka Jasiiradda Carabta qarnigii 7-aad, gaar ahaan Madiina. Markii Islaamku faafay, masaajid ayaa laga dhisay Waqooyiga Afrika, Aasiya, Yurub iyo meelo kale, iyadoo qaab-dhismeedka lagu qalabeeyay farsamada dhismo ee deegaanka. Soomaaliya iyo Geeska Afrika guud ahaan, masaajidyo qaar oo magaalooyinka xeebta ku yaal ayaa aad u qadiimi ah.