Masharaafta Kacbada

Masharaafta Kacbada (Carabi: ميزاب الكعبة، sidoo kale loo yaqaan Miizaab al-Rahma) waa marin ama dhuun daaha oo ku dheggan cidhifka saqafka Kacbada ee ku yaal Masjidka Xarumeed ee Makka. Shaqadeeda aasaasiga ah waa in ay biyaha roobka ka soo dhaanta saqafka la simman ee Kacbada u soo hagto dhinac gaar ah, iyada oo ka hor tagto in biyihii ku urursamaan saqafka ama ka soo dhacaan dhinacyada kale ee dhismaha.

Masharaafta waxay ku taal dhinaca waqooyi-galbeed ee Kacbada, kaas oo si toos ah ku fadhiya bannaanka wareegsan ee loo yaqaan Xijir Ismaaciil (sidoo kale Xatiim). Sidaas awgeed biyaha roobka waxay ku soo dhacaan meeshaas, taas oo ka dhigtay in dadka Xujka iyo Cumrada ay biyahaas u arkaan wax barako leh. Erayga 'al-Rahma' (naxariista) ee magaca lala xiriirinayo wuxuu ka soo jeeda caadooyinka diinta ee muddo dheer ku xidhan meeshan.

Qaab-dhismeedka iyo qalabka

Masharaafta waa dhuun aan dabool buuxa lahayn (qaab-U ah), oo dhererkeeda ka soo baxda derbiga Kacbada oo u soo jeedda banaanka. Gudaheeda iyo dusheeda waxaa lagu dahaadhay dahab, halka gudaha loo dhigay bir adag si biyaha aan derbiga u waxyeelayn. Waxaa lagu qoray ereyo iyo qorniin farshaxan ah oo ku xusan cidda dayactirka samaysay iyo taariikhda. Salka Kacbada waxaa laga sameeyay dhagax, halka saqafka la simman uu leeyahay janjeer yar oo biyaha ku wado dhinaca masharaafta.

Taariikhda iyo dayactirka

Marin biyo ah lala xiriiriyo saqafka Kacbada waxaa lagu tilmaamay ilaa dib-u-dhiska Quraysh ee ka horreeyay Islaamka iyo dib-u-dhisyada ka dambeeyay, gaar ahaan mid Cabdullaahi bin al-Zubayr. Qarniyada dambe, gaar ahaan xilliga boqortooyada Cusmaaniyiinta, masharaafta dhowr jeer waa la beddelay ama la cusboonaysiiyay, iyada oo dahab iyo qorniin cusub lagu daray. Qaybaha hore ee laga saaray waxaa qaarkood lagu keydiyay bakhaarrada iyo matxafyada Makka iyo Istanbul.

Ahmiyadda cibaadada iyo maamulka

Ku duceysiga xilliga roobku ka soo shubmayo masharaafta waa caado ku baahsan dadka booqda Masjidka Xarumeed, in kastoo aqoonyahannada Islaamka ku kala aragti duwan yihiin heerka ay taallo. Maamulka Masjidka Xarumeed wuxuu masharaafta ku daraa barnaamijyada nadaafadda iyo hubinta farsamada ee Kacbada, gaar ahaan ka hor xilliyada roobabka daran ee Makka, si biyuhu si toos ah u qulqulaan oo aan Xijir Ismaaciil biyo ku urursamin muddo dheer.