Mayl

Mayl (Ingiriisi: mile) waa halbeeg dherer ah oo ka tirsan nidaamyada cabbiraadda Ingiriisiga iyo Maraykanka. Maylka caadiga ah — ee loo yaqaan mayl dhulka (statute mile) — waa 1,609.344 mitir, taas oo u dhiganta 1,760 yaardi ama 5,280 fuudh. Waxaa lagu soo gaabiya calaamadda "mi".

Inkastoo dalal badan u wareegeen nidaamka mitirka, maylka wuxuu weli si rasmi ah u shaqeeyaa Maraykanka, Boqortooyada Midowday iyo dalal kale oo yar, gaar ahaan calaamadaha waddooyinka iyo cabbiraadda xawaaraha (mayl saacaddiiba, mph). Somalia iyo inta badan Afrika waxay isticmaalaan kiiloomitir.

Asalka iyo taariikhda

Erayga wuxuu ka soo jeedaa Laatiinka "mille passus", macnihiisuna yahay "kun tallaabo" (labo-tallaabo askari Roomaan ah). Maylka Roomaanka wuxuu ku dhawaad ahaa 1,480 mitir. Qarniyada dambe, dalal kala duwan ee Yurub waxay lahaayeen maylal kala duwan oo dhererkoodu kala gees ahaa. Sanadka 1593, sharci Ingiriis ah oo la yiraahdo Weights and Measures Act ayaa maylka ku xaddiday 5,280 fuudh, taasina waa saldhigga maylka maanta la isticmaalo.

Noocyada maylka

Mayl badeed (nautical mile) waa 1,852 mitir oo si rasmi ah loo isticmaalaa maraakiibta iyo diyaaradaha; wuxuu ku salaysan yahay daqiiqad kow ah oo latitude ah. Waxaa kale oo jira maylka dhulbeegga Maraykanka (US survey mile) oo aad u dhow maylka caadiga ah laakiin si yar uga duwan, iyo maylal hore oo maxalli ah sida maylka Iskandineefiya oo dheerayd (ku dhawaad 10 kiiloomitir).

Beddelaad iyo isticmaal

Hal mayl waa qiyaastii 1.609 kiiloomitir; hal kiiloomitirna waa qiyaastii 0.621 mayl. Xisaabinta degdeg ah, dad badan waxay isticmaalaan tirooyinka Fibonacci — tusaale, 5 mayl ku dhawaad 8 kiiloomitir. Maylka waxaa sidoo kale loo isticmaalaa cayaaraha (tartanka maylka ee orodka) iyo cabbiraadda masaafada gaadiidka.