Millan
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
88 luqadood
Millan (Ingiriisi: solution) waa isku-dhaf kiimikaad ah oo laba walax ama in ka badan si siman isugu qasan yihiin ilaa heer aan qaybaha lagu kala saari karin indhaha ama mikroskoob caadi ah. Isku-dhafkan waxaa lagu tilmaamaa mid "hal-nooc" ah (homogeneous), taas oo macnaheedu yahay in qayb kasta oo millanka ka mid ah ay leedahay isku qaab-dhismeed.
Millan kasta wuxuu leeyahay laba qaybood oo aasaasi ah: milmiye (solvent), oo ah walaxda inta badan ugu badan oo kale qaadata, iyo milmaha ama walaxda la milmay (solute). Tusaale caadi ah waa cusbo lagu shubay biyo: biyaha waa milmiyaha, cusbadana waa walaxda la milmay.
Sida millanku u samaysmo
Marka walax la geliyo milmiye, molecule-yada ama ion-yada milmiyaha waxay ku wareegaan qaybaha walaxda, kadibna waxay kala furaan xiriirka isku haya. Nidaamkan waxaa loo yaqaan milis (dissolution). Xoogga xiriirka u dhexeeya milmiyaha iyo walaxda ayaa go'aamiya in walaxdu milanto iyo in kale. Sidaas darteed biyaha, oo leh kala-qaybsanaan koronto (polar), waxay si fiican u milmaan cusbada iyo sonkorta, laakiin si liidata u milmaan saliidda.
Xoojinta (culeyska millanka)
Xoojintu waxay muujinaysaa inta walax ee lagu milmay mug ama miisaan go'an oo milmiye ah. Waxaa loo qiyaasaa siyaabo kala duwan, sida boqolkiiba, ama mole halkii litir (molarity). Millan yar walax ku jirto waxaa loo yaqaan mid khafiif ah, kan badanina mid xoog leh.
Xadka milmidda
Milmiye kasta wuxuu leeyahay xad uu qaadi karo oo walax ah heer kulul go'an. Marka xadkaas la gaaro, millanka waxaa la yiraahdaa mid buuxsamay (saturated), walaxda dheeraadka ahna way degtaa. Heerkulka kordhiyo badanaa wuxuu kordhiyaa milmidda walxaha adag ee biyaha, halka gaasasku ay ka milmaan si yar marka heerkulku kaco.
Noocyada millanka
Millanku ma aha oo kaliya dareere. Waxaa jira millan gaas ah, sida hawada aan neefsanno oo ah isku-dhaf nitrogen, oksijiin iyo gaasas kale. Waxaa sidoo kale jira millan adag, sida biraha isku-dhafan (alloy) ee sida naxaas iyo tin. Millanka dareeraha ah ayaa ah kan ugu caansan cilmiga kiimikada iyo nolol maalmeedka.