Minahasa
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
1 luqadood
Minahasa waa magac loo isticmaalo gobolka waqooyi-bari ee jasiiradda Sulawesi (Indoneesiya) iyo sidoo kale dadka asal ahaan halkaas deggan. Aagga wuxuu ku yaal gudaha gobolka maamul ee Sulawesi Utara (Waqooyiga Sulawesi), oo magaalada Manado ay tahay xarunta ugu weyn. Dhulka wuxuu ka kooban yahay buuro fofooyin (volcanic highlands), harooyin sida Harada Tondano, iyo xeebo Baddda Sulawesi.
Erayga "Minahasa" waxaa lala xiriiriyaa fikradda midowga qabiilooyin kala duwan oo hore u degganaa aagga. Dadka Minahasa ma aha hal koox af ah oo keliya: waxaa jira dhowr af oo isku xidhan sida Tombulu, Tondano (Toulour), Tonsea, Tontemboan iyo Tonsawang. Maanta afka wada-xidhiidhka ugu badan waa Af-Indoneesiyaanka iyo lahjadda Manado Malay.
Juqraafi iyo dhaqaale
Dhulka Minahasa wuxuu leeyahay carro fofo ah oo bacrin ah, taasoo sababtay in beeraha ay noqdaan tiirka dhaqaalaha. Waxyaabaha dhaqameed ee laga soo saaro waxaa ka mid ah qaraawi (cloves), qumbo (coconut) iyo saliidda qumbaha, kaawe (coffee) iyo khudaar dhul sare. Xeebaha waxaa ka jira kalluumeysi iyo dalxiis badeed, gaar ahaan aagga Bunaken ee u dhow Manado.
Taariikh iyo xiriirka gumeysiga
Laga bilaabo qarniyadii dhexe ee gumeysiga, aagga wuxuu xiriir dhow la yeeshay maamulka Nederlandka (Dutch) oo hore u soo maray xiriir ganacsi iyo heshiisyo la hoggaamiyeyaasha deegaanka. Waxbarashada Nederlandka iyo hawlaha mishanariyada ayaa keenay in Kiristaanka Protestant ku faafo aagga si ballaadhan, taasoo Minahasa ka dhigtay mid ka mid ah aagagga Indoneesiya ee Kiristaanku ku badan yahay. Dad badan oo Minahasa ah waxay ka qayb galeen adeegga dowladda iyo ciidamada xilligii gumeysiga iyo kadib.
Bulsho iyo dhaqan
Dhaqanka Minahasa wuxuu leeyahay hab iskaashi bulsho loo yaqaan mapalus, oo macnaheedu yahay shaqo wadajir ah lagu qabto beeraha, dhismaha ama munaasabadaha. Guryaha dhaqameed ee alwaax ah (walewangko) waxaa la dhisaa taako sare. Cuntada waxaa lagu yaqaanaa basbaas badan iyo maraq kalluun. Muusikada koox afuufan ah (kolintang iyo naxaas afuufa) waxay ka mid tahay astaamaha aagga.