Mitir halkii ilbiriqsi jibbaaran

Mitir halkii ilbiriqsi jibbaaran (calaamad: m/s², oo lagu qoro m·s⁻²) waa halbeegga nidaamka SI ee lagu cabbiro deg-degga (acceleration), taasoo ah heerka uu xawaaraha shay isu beddelo muddo waqti ah. Wuxuu ka soo baxaa halbeegyada aasaasiga ah ee mitirka (fog) iyo ilbiriqsiga (waqti).

Shay leh deg-deg ah 1 m/s² xawaarihiisu wuxuu kordhaa 1 mitir halkii ilbiriqsi, ilbiriqsi kasta. Haddii shay uu bilowdo isagoo taagan, kadibna uu ku socdo 1 m/s², hal ilbiriqsi kadib xawaarihiisu waa 1 m/s, laba ilbiriqsi kadibna 2 m/s.

Qeexid xisaabeed

Deg-degga waa qiyaasta isbeddelka xawaaraha marka loo qaybiyo waqtiga: a = Δv/Δt. Sidaas darteed halbeeggu waa (m/s)/s = m/s². Marka la eego halbeegyada aasaasiga ee SI, waxay ka kooban tahay mitir iyo ilbiriqsi oo kaliya; ma jiro maaddo (mass) ku jirta.

Xiriirka xoogga

Sharciga labaad ee Newton ayaa ku xira deg-degga xoogga: F = m·a. Sidaas awgeed hal newton (N) waxaa lagu qeexaa xoogga siinaya shay culeyskiisu yahay 1 kiilogaraam deg-deg ah 1 m/s². Marka, 1 N = 1 kg·m/s².

Cufis-jiidashada Dhulka

Deg-degga cufis-jiidashada ee dusha sare ee Dhulka waxaa badanaa loo qaataa qiyaastii 9,8 m/s², iyadoo qiimaha caadiga ah lagu qeexay 9,806 65 m/s². Qiimahaas wuu isbeddelaa xoogaa marka loo eego loolka (latitude) iyo joogga.