Mug

Mug (Ingiriisi: volume) waa cabbirka booska saddex-cabbiraadka ah ee shay ama walax uu qabsado. Waa hal ka mid ah cabbirrada aasaasiga ah ee fiisigiska iyo xisaabta, waxaana lagu qeexaa dhererka, ballaca iyo dhumucda marka shaygu yahay mid toosan.

Nidaamka Caalamiga ah ee Halbeegyada (SI), halbeegga mugga waa mitir jaranjaro saddexaad (m³). Isticmaalka maalinlaha ah waxaa badanaa la adeegsadaa litir iyo mililitir; hal litir wuxuu la mid yahay hal kun oo sentimitir jaranjaro saddexaad (cm³), taasoo ah hal ka kun mitir jaranjaro saddexaad.

Xisaabinta mugga

Shaqallada joomatarigga fudud waxay leeyihiin qaacido gaar ah. Sanduuqa afargeesoodka ah mugiisu waa dherer × ballac × dhumuc. Silindarka waa aagga wareegga salka lagu dhufto dhererka. Kubbadda (goobada) waxaa lagu xisaabiyaa afar saddex-meelood oo pi ah oo lagu dhufto raadiyaska jaranjarada saddexaad. Shaqallada aan caadiga ahayn, xisaabta kala-qaybsan (integration) ayaa la isticmaalaa.

Cabbiraadda dhabta ah

Shay adag oo qaab aan caadi ahayn mugiisa waxaa lagu ogaan karaa isku-beddelka biyaha: shayga waxaa lagu dhex daadiyaa weel biyo ku jiraan, kordhinta heerka biyaha ayaa la mid ah mugga shayga. Habkan waxaa lala xiriiriyaa mabda'a Arjimiidas. Dareerayaasha waxaa lagu cabbiraa weelal calaamadaysan sida silindarka la qiyaaso.

Xiriirka cufnaanta

Mugga wuxuu si toos ah ula xiriiraa cufnaanta (density), taasoo ah miisaanka la qaybiyo mugga. Sidaas darteed, haddii laba ka mid ah saddexdan qiyam la yaqaan, midda saddexaad waa la xisaabin karaa. Gaasaska mugoodu wuxuu si weyn isu beddelaa marka heerkulka iyo cadaadiska is-beddelaan, taas oo ka duwan dareerayaasha iyo waxyaabaha adag.