Muran Antartika

Muran Antartika waa isku dhaca sheegashooyinka dowladaha ku saabsan qaybo ka mid ah qaaradda Antartika, taasoo ah qaaradda kuliyan ku hareeraysan Cirifka Koonfureed. Toddoba dal ayaa si rasmi ah u sheegtay qaybo ka mid ah qaaradda: Argentina, Chile, Boqortooyada Ingiriiska, Norway, Faransiiska, Australia iyo New Zealand. Qaar ka mid ah sheegashooyinkaas isku dul saaran yihiin, gaar ahaan gacanka Antartika (Antarctic Peninsula), halkaas oo sheegashooyinka Argentina, Chile iyo Ingiriiska ay isku maraan.

Sanadkii 1959 ayaa la saxeexay Heshiiska Antartika (Antarctic Treaty), kaasoo dhaqan-galay 1961. Heshiiska ma xaqiijiyo ma diidona sheegashooyinka; wuxuu ku beddelay in la hakiyo ("freeze"). Halkii, wuxuu Antartika u qeexay meel loo isticmaalo ujeeddooyin nabad ah iyo cilmi-baaris. Sidaas darteen, murankii dhulka wuu jiraa xaq ahaan, laakiin si rasmi ah lama dhaqan-gelin sheegashooyinkaas.

Asalka sheegashooyinka

Sheegashooyinka waxay ku salaysnaayeen sababo kala duwan: safarrada sahaminta iyo raadraacyada taariikhiga ah, u dhowaanshaha juqraafiga (gaar ahaan Argentina iyo Chile), iyo mabda'a sektarada — ka dhigista xariiqyada dhererka (meridians) oo isku yimaada cirifka. Norway kaliya ma qeexin xad koonfureed oo cad sheegashadeeda Dhulka Queen Maud. Qaybta loo yaqaan Marie Byrd Land waxay weli ah dhul aan cidna si rasmi ah u sheegan, oo ah aagga ugu weyn oo noocaas ah adduunka.

Mareykanka iyo Ruushka

Mareykanka iyo Midowga Soofiyeeti (hadda Ruushka Federaalka) ma sheegtay dhul rasmi ah, laakiin labaduba waxay xaqsoorayaan xaqa sheegasho mustaqbalka, oo diidaan sheegashooyinka kuwa kale. Labaduba waxay saldhigyo cilmi-baaris ku leeyihiin qaybo badan oo qaaradda, oo ay ka mid tahay saldhigga Amundsen–Scott ee cirifka koonfureed.

Nidaamka Heshiiska Antartika

Qodobka IV ee heshiiska waa qaybta udub-dhexaadka u ah maareynta muranka: waxaa la mamnuucay sheegasho cusub ama ballaarinta mid hore inta heshiiskii socdo. Shirar joogto ah (Antarctic Treaty Consultative Meetings) ayaa qaataan go'aannada. Waxaa lagu daray heshiisyo dheeraad ah, sida Borotokoolka Madrid ee 1991-kii oo mamnuucay qodista macdanta ganacsi ahaan muddo dheer, taasoo yareysay mid ka mid ah sababaha ugu waaweyn ee tartanka dhulka.

Xiisado la xiriira

Argentina iyo Ingiriiska waxay leeyihiin muran kale oo la xiriira jasiiradaha Falkland/Malvinas, South Georgia iyo South Sandwich, kuwaas oo ka baxsan aagga heshiiska (koonfurta 60 daraja koonfureed). Sidoo kale, sheegashooyinka badda ee ku xiran dhulka Antartika waxay khilaaf keeni karaan marka ay dalal soo gudbiyaan codsiyo ku saabsan xadka jaraf-baddaha (continental shelf).