Muuq-baahiye

Muuq-baahiye (telefishin, TV) waa farsamo lagu gudbiyo sawirro dhaqaaqaya iyo cod, iyadoo la isticmaalayo mawjado raadiyaha, fiilo (kaabal), dayax-gacmeed ama shabakadda internetka. Ereyga wuxuu sidoo kale tilmaamayaa qalabka guriga lagu dhex daawado iyo warshadaha barnaamijyada soo saara.

Nidaamka wuxuu ku shaqeeyaa qaybinta sawirka oo loo kala jajabiyo qadadi yaryar (pixel) iyo xariiqyo. Kaamiraddu waxay sawirka u beddeshaa calaamado korontadeed; gudbiyuhu wuu diraa; qaataha (TV-ga) ayaa dib u dhisa sawirka isagoo isku xigxiga sawirro badan oo halkii ilbiriqsiba lagu tuuro, si isha ay ugu muuqato dhaqdhaqaaq joogto ah.

Taariikh kooban

Bilowgii qarnigii 20-aad waxaa la sameeyay nidaamyo muuq-baahiye ah oo makaanikad ah, kuwaas oo ku tiirsanaa saxan meeraysanaya oo daloolo leh. Kadib waxaa meeshii ka qaatay nidaamyada elektaroonigga ah ee ku shaqeeya tuubada shucaaca (CRT), kuwaas oo noqday kuwii caamka ah badhtamihii qarnigii 20-aad. Baahinta rasmiga ah ee joogtada ah waxay ku fidday Yurub iyo Waqooyiga Ameerika 1930-meeyadii iyo 1940-meeyadii, ka dibna adduunka intiisa kale.

Midab iyo heerarka gudbinta

Muuq-baahiyaha midabka ah wuxuu isticmaalaa saddex midab oo aasaasi ah — casaan, cagaar iyo buluug — oo isku dhafkoodu abuuro midabbada kale. Waxaa jiray heerar kala duwan oo gudbin analoog ah, sida NTSC, PAL iyo SECAM, oo gobollo kala duwan lagu adeegsan jiray. Tan iyo dabayaaqadii qarnigii 20-aad, gudbinta dijitaalka ah ayaa beddeshay tii analoogga ahayd, waxayna keentay tayo sare (HD, ka dibna 4K) iyo isticmaal xoog yar oo baaxadda mawjadaha ah.

Habab gudbin

Baahinta hawada (terrestrial) waxay isticmaashaa dabaasho dhulka ku yaal. Nidaamka kaabalka ayaa isticmaala fiilo ku xidhan guryaha. Dayax-gacmeedku wuxuu daboolaa aagag ballaadhan, waana habka ay ku fidaan qaar badan oo ka mid ah kanaallada Soomaaliyeed ee caalamiga ah. Habka ugu dambeeyay waa gudbinta internetka (IPTV iyo adeegyada tooska ah ee streaming-ka), oo daawadaha siisa xulasho waqti kasta ah.

Doorka bulshada

Muuq-baahiyuhu wuxuu qayb weyn ka yahay wararka, waxbarashada iyo madadaalada. Hay'ado dawladeed, ganacsi iyo kuwo bulsheed ayaa isticmaala. Sharciyada dalal badan waxay u baahan yihiin shatiyo baahin, waxaana jira hay'ado kormeera nuxurka iyo qaybinta mawjadaha.