Muxarram (Carabi: المحرم) waa bisha ugu horreysa ee kalandarka Hijriga, oo ah kalandar qamari ah oo ku salaysan wareegga dayaxa. Sannadka Hijriga wuxuu leeyahay 12 bilood, mid walbana wuxuu socdaa 29 ama 30 maalmood, sidaas darteed sannadku wuu ka gaaban yahay sannadka qorraxda; taasna waxay keentaa in Muxarram sannad walba hore u soo dhaqaaqo marka la barbar dhigo kalandarka Giriigoriga.

Magaca 'Muxarram' waxaa loo fasiraa 'mid la reebay' ama 'la xarrimay'. Waxay ka mid tahay bilaha ay dhaqanka Carabta ee ka horreeyay Islaamka lagu joojin jiray dagaallada, taasoo Islaamku sii wataa. Bishu waxay saldhig u tahay dhacdooyin taariikhi ah iyo caado cibaado oo kala duwan oo bulshooyinka Muslimiinta ka jira.

Kalandarka Hijriga

Bilowga taariikhda Hijriga waxaa lagu tiriyaa hijrada Nabi Muxammad ee Makka una socotay Madiina. Tirinta sannadaha waxaa la dejiyay xilligii Khaliifa Cumar bin Al-Khaddaab, waxaana bisha koowaad laga dhigay Muxarram. Bilowga bil kastaa wuxuu ku xiran yahay arkidda bisha cusub (hilaalka) ama xisaab xiddigiseed, taasoo keenta in taariikhuhu maalin ku kala duwanaadaan waddamada.

Bilaha la xarrimay

Qur'aanka wuxuu sheegayaa in afar bilood laga mid ah laba iyo tobanka bilood ay yihiin kuwo la xarrimay. Muxarram waa mid ka mid ah afartaas; kuwa kalena guud ahaan waxaa lagu tiriyaa Rajab, Dul-Qacda iyo Dul-Xijja. Xilligan dagaalka bilaabidiisu waa mid laga digay, waxaana caado ahaan lagu dhawri jiray amniga safarrada iyo suuqyada.

Caashuuraa

Maalinta tobnaad ee Muxarram waxaa loo yaqaan Caashuuraa. Muslimiinta Sunniga ah badankood waxay maalintaas soonaan tiraan soon ikhtiyaari ah, oo lala xiriiriyo xusuusta badbaadadii Muuse iyo dadkiisii. Dhinaca Shiicada, Caashuuraa waxay tahay maalinta xusuusta dhimashadii Xuseyn bin Cali, oo lagu dilay Karbalaa (Ciraaq hadda) sannadkii 61 Hijri. Toban maalmood ee ugu horreeya bishu waxay Shiicadu ku qabtaa kulamo baroor-diiq, sheekaynta dhacdada, iyo socod-xus.

Dhaqanka Soomaaliyeed

Soomaaliya iyo guud ahaan Geeska Afrika, Muxarram waxaa lagu aqoonsan yahay bilowga sannadka cusub ee Hijriga, waxaana caadi ah in la soomo Caashuuraa iyo maalinta ka horreysa. Malaayada iyo masaajidda ayaa sharrax iyo cibaado gaar ah maalmahaas ku qabta. Bishu waxay kaloo saldhig u tahay xisaabinta bilaha kale sida Ramadaan iyo Xajka.

Hubanti la'aanTaariikhaha saxda ah ee Muxarram ee kalandarka Giriigoriga sannad kasta way kala duwan yihiin dal ilaa dal, iyadoo ku xiran habka arkidda hilaalka. Sidaas awgeed maddadan lagama helayo taariikho gaar ah.

Qeybaha:370 eray · 0 ilo