Nabad
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
164 luqadood
Nabad waxaa lagu qeexaa xaalad ay bulsho, dal ama dowlado kala duwan ku joogaan iyada oo aan dagaal ama rabshado abaabulan socon. Erayga waxaa loo isticmaalaa laba dariiqo: mid ka hadlaya joojinta colaadda, iyo mid ka hadlaya jiritaanka nidaam caddaalad, kala qaybsanaanta kheyraadka iyo xallinta khilaafyada si nabdoon u suurtageliya.
Cilmi-baarayaasha nabadda waxay caadi ahaan kala saaraan 'nabad taban' (negative peace), taas oo macnaheedu yahay in rabshaddu joogsatay, iyo 'nabad togan' (positive peace), taas oo ku xidhan in la tirtiro sababaha dhaqaale, siyaasadeed iyo bulsho ee colaadda dhaliya. Kala-saaristan waxaa caan ka dhigay barashada nabadda ee qarnigii 20-aad.
Aragtiyaha aasaasiga ah
Aragtiyaha nabadda waxay eegaan sida rabshaddu u dhalato. Qaar waxay diiradda saaraan tartanka awoodda ee dowladaha dhexdooda; qaar kale waxay eegaan 'rabshad qaab-dhismeed' oo ah marka nidaamyada bulshada ay dad ka hor istaagaan helitaanka waxbarasho, caafimaad ama xuquuq, iyada oo aan dagaal cad jirin. Sidoo kale waxaa jira aragti sheegaysa in dowladaha isku xidhan ganacsi, heshiisyo iyo hay'ado wadajir ah ay yaraato suurtagalnimada ay dagaal galaan.
Habab lagu dhiso
Waxqabadka nabadeed wuxuu badanaa ka kooban yahay dhexdhexaadin (mediation), gorgortan ay ku qaybqaataan dhinacyada colaadda, heshiis xabbad-joojin, hubka-ka-dhigid iyo ku-soo-celinta dagaalyahannada bulshada. Marka heshiis la saxiixo, waxaa inta badan raaca hawlgallo ilaalin nabadeed, dib-u-dhis hay'adeed, iyo habab caddaalad ku meel gaadh ah oo lagu eego xadgudubyadii hore. Guusha waxay badanaa ku xidhan tahay in dhinacyada gudaha ah ay leeyihiin dan ay ka leeyihiin sii socoshada heshiiska, ee ma aha oo keliya cadaadis dibadeed.
Heer caalami
Nidaamka caalamiga ah ee kadib Dagaalkii Labaad ee Adduunka wuxuu ku dhisan yahay hay'ado loogu talagalay in la yareeyo dagaalka dowladaha dhexdooda, oo ay ugu weyn tahay Qaramada Midoobay. Golaha Ammaanka ayaa awood u leh inuu ansixiyo cunaqabateyn ama hawlgallo. Si kastaba, awoodda hay'adahan waxaa xaddida sida ay xubnaha waaweyn u heshiiyaan, iyo in colaadaha maanta badankoodu yihiin kuwo gudaha dal ka dhaca.