Nidaamka Korintiga
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
54 luqadood
Nidaamka Korintiga (Ingiriisi: Corinthian order) waa mid ka mid ah nidaamyada tiirarka ee naqshadda dhismaha qadiimiga ah ee Giriigga iyo Roomaanka. Nidaam macnihiisu waa qaab la go'aamiyay oo tiirka, saldhigga, jirridda iyo madaxa (capital) leeyihiin cabbiro iyo qurxin la yaqaan. Nidaamka Korintiga wuxuu ka duwan yahay nidaamyada Doorik iyo Ayoonik ugu horrayn madaxa tiirka, oo lagu qurxiyo caleemo la yiraahdo acanthus.
Madaxa Korintiga waa dheer oo koob u eg. Laba ama saddex saf oo caleemo acanthus ah ayaa ku wareegsan, halka geesaha ay ka soo baxaan wareego yaryar (volutes) oo taageera saqafka kore. Jirridda caadi ahaan waa mid dhuuban oo leh xariiqyo dhaadheer (fluting), waxayna ku fadhido saldhig. Sababtoo ah madaxa oo dhinac kasta isku mid u eg yahay, nidaamkan si fudud loo isticmaalay geesaha dhismayaasha.
Taariikhda soo baxa
Nidaamkan wuxuu ka dib yimid Doorik iyo Ayoonik, waxaana la aaneeyaa in horumarkiisu bilaabmay xilligii dambe ee Giriigga qadiimiga. Bilowgii, Giriigga waxaa badanaa loo isticmaalay gudaha dhismayaasha ama tiirar yar. Magaca wuxuu la xiriirsan yahay magaalada Korinto, laakiin xiriirkaas taariikhi ahaan ma cadda oo wuxuu ku salaysan yahay warar dambe.
Roomaanku ayaa nidaamka Korintiga ka dhigay kii ugu badan loo isticmaalo dhismayaasha waaweyn, sida macbadyada, saldhigyada iyo qanjidyada guusha. Roomaanku sidoo kale waxay isku dareen Korintiga iyo Ayoonik, taasoo dhalisay qaab lagu magacaabo nidaamka Isku-dhafan (Composite).
Qaybaha muuqaalka
Nidaamka wuxuu ka kooban yahay saddex qaybood waaweyn: saldhigga hoose, tiirka (jirid iyo madax), iyo qaybta kore ee la yiraahdo entablature. Entablature-ka Korintiga wuxuu inta badan leeyahay qurxin badan, oo ay ka mid yihiin dhaldhalaalo yaryar la yiraahdo modillions oo saqafka soo saara. Isbarbardhigga cabbirka — dhererka tiirka marka loo eego dhumucdiisa — waa mid dheer marka la barbardhigo Doorik.
Soo noolaynta xilliyada dambe
Xilligii Renaissance-ka Yurub, qorayaal naqshadeed sida kuwii u soo saaray kutubta nidaamyada, waxay dib u sharraxeen Korintiga iyagoo cabbiro qeexan u dejinaya. Kadib, dhaqdhaqaaqyada Neoclassical qarniyadii 18-aad iyo 19-aad waxay isticmaaleen nidaamkan dhismayaasha dowladda, bangiyada, iyo maktabadaha meelo badan oo adduunka ah.